Podcast

Tijdgeest

Vreemde ideeën uit het verleden.

Afleveringen

  • Tijdgeest - Alle vrouwen zijn lesbisch, behalve die het nog niet weten

    Dec 08 2018

    1972, Amsterdam. ‘Lesbisch zijn is geen probleem, het is een oplossing,’ zo proclameert Paarse September, een radicaal-feministische actiegroep. In een tijd dat lesbisch zijn verre van gemakkelijk is, presenteert de actiegroep het lesbisch-zijn als dé ultieme strategie tegen de vrouwenonderdrukking. Het was een idee dat in 1972 grote verwarring veroorzaakte in de Nederlandse vrouwenbeweging, én dat vele vrouwen die daarvoor als hetero door het leven gingen ook daadwerkelijk wist te overtuigen om...more

  • Tijdgeest - Het Chinese verlangen naar een alfabet

    Dec 02 2018

    Eén blik op een Chinese typemachine uit de jaren ’60 is genoeg om in te zien hoe verschrikkelijk moeilijk het vroeger was voor Chinezen om een tekst te typen: het apparaat bevat meer dan 2500 karakters. Voor veel Chinezen stond dit onding dan ook symbool voor de onmogelijkheid om moderne techniek en het millennia-oude Chinese karakterschrift met elkaar te verenigen. Het leidde tot het plan om het Chinese schrift af te schaffen, en in te ruilen voor een alfabet. Met sinoloog en Chinacorrespon...more

  • Tijdgeest - De Duitse zelfmoordgolf aan het eind van WOII

    Nov 25 2018

    6 mei 1945. Het Duitse stadje Demmin is in een paar dagen bijna volledig afgebrand. Tussen de ruïnes liggen honderden doden. Bijna allemaal, zo blijkt later, het gevolg van zelfmoord. Demmin is namelijk een van de vele plekken in Duitsland waar in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog een zelfmoordgolf plaatsvond. Wat bezielde deze Duitsers? Waarom verkozen ze te sterven in plaats van in het Duitsland van na de oorlog te leven?

  • Tijdgeest - Moens’ plan om apen en mensen te kruisen

    Nov 18 2018

    1907. De Nederlander Bernelot Moens verkondigt dat hij Darwins evolutietheorie wil bewijzen, middels de ‘kunstmatige bevruchting van de geslachtsrijpe wijfjes der anthropomorfe apen met sperma van mensen.’ Oftewel: het bezwangeren van een aap met mensensperma. Een plan dat tot grote ophef leidt in een nog diepreligieus Nederland, maar veel steun krijgt van ’s werelds topwetenschappers. Met hoogleraar Nederlandse geschiedenis en Moens-biograaf Piet de Rooy en hoogleraar evolutiebiologie Menno...more

  • Tijdgeest - Vaucansons poepende roboteend

    Nov 11 2018

    1739. Heel Europa is in de ban van Jacques Vaucansons roboteend. De eend kan eten, snateren, met zijn vleugels flapperen en zelfs poepen. ‘Zonder de eend van Vaucanson zou er niets zijn wat ons zou herinneren aan de Franse glorie,’ aldus verlichtingsdenker Voltaire. Een verhaal over de ‘canard digérateur’ die de oorsprong vormde van een nog altijd voortdurend zoektocht naar kunstmatige intelligentie. Met dierfilosoof Erno Eskens en hoogleraar geschiedenis van de psychologie Douwe Draaism...more

  • Tijdgeest - Bedankt voor het luisteren!

    Dec 21 2017

    Seizoen 1 van Tijdgeest zit erop. Maar Tijdgeest komt terug! Een korte boodschap over wat je kan verwachten van Tijdgeest in 2018.

  • Tijdgeest - Neugebauers zoektocht naar de ware sekse

    Dec 10 2017

    Warschau, eind 19e eeuw. De gynaecoloog Franz Ludwig Neugebauer doet al jaren onderzoek naar mensen die lichamelijk tussen man en vrouw in vallen. In de volksmond worden deze mensen ‘hermafrodieten’ genoemd. Maar wetenschappers beschouwen de hermafrodiet als een mythisch wezen – een soort eenhoorn. Zij denken dat ergens in het lichaam iets te vinden moet zijn wat ‘de ware sekse’ van het lichaam blootgeeft. Maar wat denkt de ‘hermafrodiet’ er eigenlijk zelf van? En hoe zou Neugebauers onderzoek d...more

  • Tijdgeest - John Wilkins en de perfecte taal

    Dec 03 2017

    London, 1668. De geleerde John Wilkins legt de laatste hand aan een nieuwe, zelfverzonnen taal. Een taal met een megalomaan doel: een einde maken aan alle verwarring en onenigheden die er in zijn tijd heersen. Belangrijke denkers als Leibniz, Bacon en Locke kijken vol verwachting uit naar het resultaat. Maar het opheffen van de Babylonische spraakverwarring blijkt lastiger dan gedacht. Met taalwetenschapper Mark Dingemanse en taalfilosoof Jaap Maat

  • Tijdgeest - Aat Veldhoen en het probleem van die gekke machines

    Nov 26 2017

    1964, Amsterdam. Kunstenaar Aat Veldhoen roept een ‘prentenrevolutie’ uit. Hij verkoopt zijn prenten vanaf dan in massale oplagen, voor slechts drie gulden per stuk. ‘Iets wat mooi is, hoeft helemaal geen geld te kosten,’ aldus Veldhoen. Nieuwe druktechnologieën hebben elke belemmering om goedkoop kunst te produceren immers weggenomen. Veldhoen: ‘Het is een heel nieuw probleem, dat die gekke machines voor ons hebben bedacht: het is het probleem van wat heeft er nou waarde.’ Met Maria Holtrop,...more

  • Tijdgeest - Stoute honden moeten worden opgehangen

    Nov 19 2017

    Leiden, 1595. Een hond wordt tot ophanging veroordeeld. De rechter laat bloedserieus weten dat hij in het openbaar terechtgesteld dient te worden, ‘tot afschrik van alle andere honden, en elk tot een exempel.’ In de vroegmoderne tijd kwamen rechtszaken tegen dieren wel vaker voor. Waarom vond men vroeger dat stoute dieren strafrechtelijk vervolgd dienden te worden? Met: Frans Camphuijsen en Anne-Laure van Bruaene​.

  • Tijdgeest - Cuvier, de mosasaurus en de zondvloedmens

    Nov 12 2017

    In 1766 wordt in de krijtgroeven van Maastricht iets angstaanjagends gevonden. Een reusachtige schedel vol scherpe tanden van een 18-meter lang zeemonster. In een wereld waarin men nog niet geloofde dat dieren konden uitsterven leidt de vondst tot heftige discussies: hoe belandde dit beest in een grot? En zou het nog ergens in de Maas rond kunnen zwemmen? Met: Eric Jorink en Anne Schulp.

  • Tijdgeest - Psalmanazar, de blonde Taiwanees

    Nov 06 2017

    1703, Londen. Een jongen met de mysterieuze naam Psalmanazar arriveert in Engeland. Iedereen wil hem ontmoeten. Psalmanazar claimt namelijk afkomstig te zijn uit het verre eiland Taiwan... Met: Leonard Blussé en Inger Leemans

  • Tijdgeest trailer

    Nov 02 2017

    VPRO en OVT presenteren een nieuwe serie: Tijdgeest, over vreemde ideeën uit het verleden. Een serie van Julie Blussé, geproduceerd door Solaparola. Vanaf maandag 6 november via podcast en vanaf zondag 12 november op NPO radio 1, in OVT.