PodNL is gratis maar niet goedkoop. Wil je ons steunen? Neem dan je...

Podcast

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Afleveringen

  • Het Spoor Terug: De jongens van Soekaboemi

    Dec 08 2019

    Drie oude mannen, alledrie dik in de negentig. Alledrie met een Nederlandse vader en een Indische moeder, en alledrie opgegroeid in een opvoedingsgesticht op West-Java. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verlaten de jongens het gesticht. De een gaat bij het KNIL, de ander bij de Marine, en de derde is nog te jong om het leger in te gaan.Documentairemaker Gerard Leenders volgde met deze mannen op leeftijd het spoor terug en maakte de documentaire ‘De jongens van Soekaboemi’. In deze uitzending hoort ...more

  • Habsburgse Centenbak

    Dec 08 2019

    De Habsburgerkin, die is berucht in de geschiedenis. Karel V, Philips II en vooral Karel II waren in het bezit van zo’n centenbak. De oorzaak ervan zou liggen in de omgangsvormen binnen de Habsburgse familie. Inteelt zou er veelvuldig zijn voorgekomen. Dat zou nieuw onderzoek van de universiteit van Santiago de Compostella bewijzen.Historica en middeleeuwenkenner Sanne Frequin houdt de Habsburgse kaak en het nieuwe onderzoek tegen het licht.

  • De pest met Joren Vermeersch

    Dec 08 2019

    Het was de straf van God die de hoogmoed en de zondigheid van de stervelingen weer eens zat was. Zo verkondigden geleerde theologen en zo geloofden gewone gelovigen in de veertiende eeuw. De pest bracht overal dood en verderf en zaaide overal paniek.Ook in onze contreien. Aan de hand van nieuwe archiefbronnen ontkracht historicus Joren Vermeersch in 1349. Hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa veranderde de mythe dat Vlaanderen minder getroffen zou zijn dan andere streken. De auteur is te gast....more

  • De Jan Terlouw-lezing van Beatrice de Graaf en Lotte Jensen

    Dec 08 2019

    Volgende week donderdag 12 december wordt voor de derde keer de Jan Terlouw-lezing gehouden. Een lezing die zich buigt over de vraag waarom het ‘touwtje’ van Terlouw niet meer uit de brievenbus hangt en uit de Nederlandse samenleving is verdwenen.Dit jaar spreken daar historica Beatrice de Graaf en historisch letterkundige Lotte Jensen. In hun lezingen buigen zich over het verlangen naar geborgenheid. De Graaf bespreekt de behoefte aan veiligheid die door de dreiging van het terrorisme ontstaat,...more

  • De eerste moslim in New York was een Nederlander

    Dec 08 2019

    De eerste moslim in New York was een Nederlander en hij was ook nog eens de eerste inwoner van Brooklyn. Hij heette Anton Janszoon van Salee en was zoon van een Nederlandse kaapvaarder en Moorse moeder. Hij werd ook wel Anthony de Turk genomd, en staat niet bekend als een prettig mannetje. Daarover schrijft de New York Times deze week. Nancy Jouwe, co-auteur van Geschiedenissen van Nederlands New York, is te gast.

  • Column van Nazmiye Oral

    Dec 08 2019

    De column is deze week van Nazmiye Oral.

  • 70 jaar NAVO

    Dec 08 2019

    Deze week vierde de NAVO het zeventigjarig bestaan met een top in Londen. Toch is het feestje bij voorbaat al een beetje bedorven. President Trump was al erg kritisch over de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, en president Macron noemde nog niet zo lang geleden het westerse militaire bondgenootschap ‘hersendood’.Wat is de toekomst van de NAVO, en wat leert het verleden over zijn zwakte en kracht? Bram Boxhoorn, directeur van de Atlantische commissie en historicus, is te gast.

  • Verplichte Marokkaanse nationaliteit

    Dec 01 2019

    Onlangs lanceerde een groep Marokkaanse Nederlanders het manifest Keuzevrijheid in nationaliteit. Ze willen als Nederlander niet langer vanzelfsprekend Marokkaans onderdaan zijn, zoals de koning van Marokko hen nu beschouwt. Hun protest tegen de opgedrongen nationaliteit is bij het bezoek van minister Ankie Broekers-Knol aan Marokko weer actueel.Laila Ezzeroili, publiciste en ondertekenaar van het manifest, is te gast.

  • Uitgestorven Neanderthalers

    Dec 01 2019

    Het plotseling uitsterven van de Neanderthalers is een van de raadsels uit de oertijd. Hun verdwijning zou wellicht te wijten zijn aan de eerste exemplaren van onze soort, aan een invasie van de homo sapiens. Nieuw onderzoek wijst echter uit dat de oorzaak van de ondergang van de Neanderthalers uitsluitend te wijten is aan de soort zelf. Hun populatie was domweg te klein om te overleven.Te gast is onderzoeker Krist Vaesen van de Technische Universiteit Eindhoven.

  • Het Spoor Terug: De spitz, martelwerktuig en heiligdom

    Dec 01 2019

    Het moet haast wel de meest gehate en de meest geliefde schoen ter wereld zijn: de spitz. De balletschoen met harde neus die ballerina's onhoorbaar kon laten zweven, als engelen in de hemel. Zo'n tweehonderd jaar geleden zag de spitz het levenslicht. Wat betekende dat voor de balletkunst en voor de positie van de ballerina? Laura Stek volgt het spoor van het martelschoentje.

  • Helden te paard

    Dec 01 2019

    Een beetje man, een beetje heerser laat zich te paard afbeelden. Dat is al zo sinds keizer Marcus Aurelius zich als ruiter in brons liet vereeuwigen. Sindsdien zijn zowel Willem van Oranje, als Napoleon en Ronald Reagan onsterfelijk geworden op de rug van werelds edelste viervoeter.Kees van Tilburg reisde de wereld af om zijn ‘Helden’ op hengsten – Verhalen over ruiterstandbeelden te schrijven en komt praten over man en paard.

  • Expeditie naar de Noordpool in '79

    Dec 01 2019

    In 1979 trokken archeologen en wetenschappers naar Spitsbergen. Het was één van de eerste moderne expedities naar de Noordpool. De expeditie kreeg indertijd veel aandacht in de pers omdat ze even avontuurlijk als uniek was.Op 7 december opent het Universiteitsmuseum van de Rijksuniversiteit Groningen een expositie over de expeditie. Noordpoolonderzoeker, archeoloog en deelgenoot van de expeditie Louwrens Hacquebord kijkt terug op de ijzingwekkende onderneming.

  • De documentaire ‘Ons moederland’

    Dec 01 2019

    Hoe diepgeworteld zijn de radicale nationalistische opvattingen in Nederland? En in hoeverre vinden ze een voedingsbodem in onze geschiedenis of in de beleving daarvan. En loopt er een lijntje van de neonazi Constant Kusters naar meer beschaafd populistisch rechts? Programmamaker Shamira Raphaëla onderzocht de rechtse vaderlandse reflexen en maakte de documentaire Ons moederland die woensdag 4 december te zien is op NPO 2.Shamira Raphaëla is samen met historicus en populismekenner Koen Vossen te...more

  • Column van Abdelkader Benali

    Dec 01 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Bouterse schuldig aan 8 december moorden

    Dec 01 2019

    Het was groot nieuws vrijdagavond. De veroordeling van de Surinaamse president Desi Bouterse. Niet alleen hier en in Suriname, maar ook tot de rest van de wereld is het doorgedrongen. Het gebeurd immers niet zo vaak dat een zittende president voor moord veroordeeld wordt.Wij spreken met Hennah Draaibaar, correspondent in Suriname over deze lang zich voortslepende zaak die zij vanaf het begin gevolgd heeft en zij was ook bij de uitspraak aanwezig.

  • Pro Patria et Patienti

    Nov 24 2019

    Een nieuwe heup of een nieuwe neus, vaak werden ze ontwikkeld in oorlogstijd voor soldaten die een ledemaat of lichaamsdeel waren kwijtgeraakt. Medische zorg en oorlog, of de voorbereiding daarop, gingen vaak hand in hand. In Pro Patria et Patienti beschrijft Leo van Bergen de ontwikkeling van de Nederlandse militaire geneeskunde gedurende anderhalve eeuw: vanaf de Napoleontische tijd, via de Eerste en Tweede Wereldoorlog tot de daaropvolgende dekolonisatie-oorlog.De schrijver en historicus komt...more

  • Koekoekskinderen

    Nov 24 2019

    Deze week werd bekend dat 1 op de 10 Nederlanders DNA van de 'melkboer' bij zich draagt. Veel afstammelingen van zogenoemde 'koekoekskinderen' -kinderen die niet van de vader des huize zijn- dus. Evolutionair geneticus Maarten Larmuseau van de KU Leuven onderzocht deze kwestie. Samen met zijn team kwam hij erachter dat koekoekskinderen aan het einde van de 19e eeuw doorgaans niet het product waren van luxe-activiteiten van de betere standen, maar juist meer voorkwamen bij arme stedelingen. Larmu...more

  • Katholiek in de republiek

    Nov 24 2019

    Katholieken hadden in ons land eeuwenlang een positie die lijkt op die van de grootste religieuze minderheid van nu, de moslims. Dat lag aan de roomsen zelf doordat ze de paus en pastoor dikwijls boven het vaderland stelden. Maar dat lag ook aan de rest van de samenleving die de roomsen vooral zagen als ‘bijwoners’.De achterstelling van de papen en papenvrees begon tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Carolina Lenarduzzi schreef erover Katholiek in de republiek. De historica is te gast.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Nov 24 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: De rode bovenmeester. De humanistische pedagoog en sociaaldemocratische politicus A.H. Gerhard, 1858-1948 door Sjoerd Karsten; Wim Kok, een leven op eigen kracht: Voor zijn mensen. 1938 - 1994 door Marnix Krop; Fiasco van goede bedoelingen. Nederlandse en de Indonesische onafhankelijkheid door John Jansen van Galen; en De vergeten gesprekken met Hitler door Eric Branca.

  • Het Spoor Terug: Ruimtevragen

    Nov 24 2019

    Deze week is het de week van de podcast op Radio 1. OVT nodigde podcastmaker Hens Zimmerman uit om een extra lange historische aflevering te maken van zijn podcast Zimmerman in Space. Samen met dochter Gloria dook Hens in de geschiedenis van de ruimtevaart en maakte de documentaire Ruimtevragen.Benieuwd geraakt naar meer Zimmerman in Space? Zijn podcast wordt uitgezonden in het nachtprogramma Focus op Radio 1 en is hier als podcast terug te luisteren.

  • De Suriname Monologen

    Nov 24 2019

    Drie voormalig Surinaamse politici kijken vanuit de hemel terug op Suriname na de onafhankelijkheid: Jagernath Lachmon, Henck Arron en Johan Adolf Pengel. Alledrie leverden ze een bijdrage aan het publieke debat. Allen hebben een eigen idee over Suriname als zelfstandige vrije staat.Deze drie, gespeeld door Prem Radhakishun, Ruurt de Maesschalck en Roy Ristie, hebben een hoofdrol in de nieuwste aflevering van de Suriname Monologen die aanstaande maandag te zien is in de Nieuwe Kerk in Amsterdam....more

  • De propagandafilms van Shell

    Nov 24 2019

    Het kan u bijna niet zijn ontgaan. Overal wordt reclame gemaakt voor Shells online videoserie The Great Travel Hack: een serie video’s waarin twee teams van Londen naar Istanbul moeten reizen met zo min mogelijk CO2-uitstoot. De serie past in een lange cineastische traditie van de oliegigant: al in 1924 maakte de Bataafsche Petroleum Film een film over de positieve invloed van Shell in Nederlands-Indië. In de decennia daarna produceerde Shell een groot aantal films die de reputatie van Shell als...more

  • Column van Micha Wertheim

    Nov 24 2019

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • Het Spoor Terug: Domela Passie

    Nov 17 2019

    Op 18 November is het een eeuw geleden dat Domela Nieuwenhuis overleed. De socialistische voorman was bij leven al een legende. Hij kreeg mede vanwege zijn profetische voorkomen onder de arbeiders in het noorden van het land de bijnaam ‘Onze Verlosser’, 'Us Verlosser' in het Fries.Zoals Bach het leven van Christus met meerdere passies herdacht, zo heeft zanger, historicus en componist Meindert Talma nu ook over Domela een muziekstuk geschreven: de Domela Passie. Een muzikale Spoor Terug, gemaakt...more

  • Geschiedenis op het IDFA

    Nov 17 2019

    Volgende week woensdag gaat het IDFA weer van start, met zoals elk jaar ook weer historische documentaires. Dit jaar wordt bijvoorbeeld de film State Funeral van regisseur Sergei Loznitsa vertoond. Daarin is een reconstructie van de geregisseerde en spontane depressie in Rusland na de dood van Stalin in 1953 te zien.Filmkenner en liefhebber Felix Rottenberg bespreekt een selectie uit het historische aanbod.

  • De tolk van Java op toneel

    Nov 17 2019

    Het boek De Tolk van Java van Alfred Birney was een bestseller, en nu is er het gelijknamige toneelstuk. Op de planken kunnen we meeleven met de hoofdpersoon Alan die lijdt onder een tirannieke Indische vader. Hun leven blijkt illustratief voor dat van menig gemengd Nederlands-Indisch gezin.Dit weekend gaat het toneelstuk van het Hummelinck Stuurman Theaterbureau in première.Te gast zijn regisseur Olivier Diepenhorst en actrice Denise Aznam.

  • De film 'Judy'

    Nov 17 2019

    Judy Garland, ze is bekend om feel-good movies als The Wizard of Oz en Meet me in St. Louis waarin ze vrolijk het lieve kerstliedje ‘Have Yourself a Merry Little Christmas’ ten gehore brengt. Judy Garland, kortom, staat voor warmte en knusheid. Toch is het einde van haar loopbaan een drama in veel bedrijven. Zo blijkt uit de biopic Judy die deze week in première gaat.Filmjournaliste Basje Boer is te gast.

  • De column van John Jansen van Galen

    Nov 17 2019

    De column is deze week van John Jansen van Galen.

  • De carrière van Evo Morales

    Nov 17 2019

    Evo Morales is eindelijk afgetreden na zijn discutabele vierde herverkiezing. Toch begon hij zijn politieke loopbaan als held van de inheemse bevolking en het gewone volk. Historicus en Zuid Amerika-kenner Soledad Valvidivia Rivera komt praten over de eens geliefde Evo Morales en zijn zelf bewerkte ondergang.

  • Arthur Weststeijn over het boek ‘M. De zoon van de eeuw’

    Nov 17 2019

    Zijn leven is al veel beschreven, maar deze roman M. De zoon van de eeuw vangt de hoofdpersoon volledig. Want alles wat lelijk, intrigerend, machtswellustig, idealistisch en gewoon opportunistisch was aan Benito Mussolini is erin te vinden. En dan is dit nog maar het eerste deel van de trilogie. Dit deel gaat over zijn eerste zes actieve politieke jaren (1919 – 1924), waarin het socialisme plaats maakt voor het fascisme.M. De zoon van de eeuw van Antonio Scurati wordt besproken door Italië kenne...more

  • Sesamstraat 50 jaar

    Nov 10 2019

    ‘Laat je speelgoed staan en schuif gezellig aan.’ Hele generaties zijn opgevoed met dit zinnetje waarmee Sesamstraat begon. Sesamstraat, overgewaaid uit de Verenigde Staten, wordt dit jaar 50. Een terugblik op een halve eeuw vrolijke educatie van het Koekiemonster, Elmo en natuurlijk van Bert en Ernie.Met Wim T - Ernie - Schippers; Paul - Bert - Haenen, en mediakenner en Amerikaan Dan Hassler Forest.

  • James Joyce-monument bedreigd

    Nov 10 2019

    Weer een stukje nationaal erfgoed wat verloren lijkt te gaan in Dublin: ‘Het Huis van de Doden’ dreigt vervangen te worden door een hotel. Dit huis is zo bijzonder omdat James Joyce zelf er heeft rond gelopen en er het decor van zijn verhaal ‘De Doden’ uit de verhalenbundel ‘Dubliners’ op heeft gebaseerd. Nog even en er zelf rond lopen kan verleden tijd zijn.Te gast is groot James Joyce liefhebber en vertaler van diens oeuvre Erik Bindervoet.

  • Het Spoor Terug: Ernest Shackleton naar Antarctica, deel 2

    Nov 10 2019

    Wat zoekt een Ier begin 20ste eeuw op Antarctica? En waarom wordt de Ier in kwestie, Ernest Shackleton, een eeuw later nog altijd vereerd, heeft hij een eigen fanclub, genootschap en museum? Laura Stek ging op zoek naar het verhaal en de cultus rond de Ierse poolreiziger en maakte er een tweedelige documentaire over. In deze uitzending hoor je deel 2, eerder uitgezonden in 2014.

  • Column van Abdelkader Benali

    Nov 10 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Biografie van Kotalla

    Nov 10 2019

    Hij was de ‘mensch-duivel’ van Kamp Amersfoort, wreder dan wreed. En hij zat als enige van de oorlogsmisdadigers de Vier van Breda zijn levenslange gevangenisstraf uit. Josef Kotalla heeft nu een biografie, geschreven door historicus Richard Hoving, getiteld: De beul van Amersfoort. Biografie van Josef Kotalla (1908 – 1979). De auteur is te gast.

  • Vrijheidssymbool in Boston gebouwd door slavensmokkelaars

    Nov 03 2019

    Het is een symbool van vrijheid geworden, de Old North Church in Boston. Op deze plek, dat nu deel uitmaakt van de Freedom Trail, werden namelijk de rebellen tijdens de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog gewaarschuwd voor naderende Britse troepen.Uit nieuw onderzoek blijkt echter dat die vrijheid slechts voor enkelen gold: de kerk werd gebouwd door slavensmokkelaars, die ook in Suriname actief waren. Nederlandse historica Ramona Negrón werkte mee aan dit onderzoek en is te gast.

  • Netflix-film 'The King'

    Nov 03 2019

    Als Engeland in de war is grijpt het terug op Shakespeare. Zo was het tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de verfilming van Henry V en wellicht helpt nu de nieuwste Henry-verfilming, The King, bij het verwerken van alle emoties rond Brexit.De film The King, gebaseerd is op verschillende Shakespearestukken, waarin een jonge Henry V het opneemt tegen de Fransen, is vanaf 1 november te zien op Netflix. Bart van Es, hoogleraar te Oxford en Shakespeare-kenner, is te gast.

  • Het Spoor Terug: Ernest Shackleton naar Antarctica, deel 1

    Nov 03 2019

    Wat zoekt een Ier begin 20ste eeuw op Antarctica? En waarom wordt de Ier in kwestie, Ernest Shackleton, een eeuw later nog altijd vereerd, heeft hij een eigen fanclub, genootschap en museum? Laura Stek ging op zoek naar het verhaal en de cultus rond de Ierse poolreiziger en maakte er een tweedelige documentaire over. In deze uitzending hoor je deel 1, eerder uitgezonden in 2014.

  • Dertig jaar zonder de Muur

    Nov 03 2019

    Dertig jaar geleden viel de Muur. Deze historische gebeurtenis wordt Europawijd grootscheeps herdacht. Zo ook in Nederland. Met allerlei nieuwe boeken en studies en met het zogeheten Mauerfall-festival in Baarn waar onder meer de staats-Volvo van Erich Honecker te zien is.We kijken terug op een muur-loos Duitsland met drie gasten uit verschillende hoeken van DDR-kennis: Friso de Zeeuw van het DDR Museum en het Mauerfall-festival, oud-DDR ambassadeur Egbert Jacobs, en historicus Merlijn Schoonenb...more

  • De godheid Bes

    Nov 03 2019

    Een godheid met kromme beentjes, uitgestoken tong en dikke buik. Dat zal vast geen christelijk of klassiek Grieks opperwezen zijn. En dat was Bes ook niet, maar zelfs in het oude Egypte was hij als lelijkerd ook een beetje een zonderling tussen ranke types als Osiris en Isis. Bes was dan ook een vriend van het gewone volk, die hij in uiterlijk en innerlijk nabij stond.In het Allard Pierson Museum in Amsterdam is sinds kort een tentoonstelling over Bes te zien. Kathelijne Eisses van het museum ko...more

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Nov 03 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Amerika erkent Armeense genocide

    Nov 03 2019

    Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden erkende deze week de massamoord door de Turken op de Armeniërs als genocide. 405 Parlementariërs stemden voor en 11 stemden tegen de betreffende resolutie.Maar hoe zit het met die moeizame erkenning van de Armeense genocide, wat is de invloed van de Turkse lobby tegen de erkenning, en wat is de positie van Nederland? Regisseur en documentaire-maker Dorothée Forma maakte meerdere documentaires over de omgang met deze genocide, zij is te gast.

  • Uitreiking van Libris Geschiedenis Prijs 2019

    Oct 27 2019

    De winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs 2019 wordt bekend gemaakt en de prijs wordt uitgereikt. Daarnaast worden alle genomineerden kort in het zonnetje gezet door de jury.De genomineerden zijn: Jan Brokken met De rechtvaardigen. Hoe een Nederlandse consul duizenden joden redde; Roelof van Gelder met Dichter in de jungle. John Gabriel Stedman, 1744-1797; Sjeng Scheijen met De avant-gardisten. De Russische Revolutie in de kunst, 1917-1935; Annet Mooij met De eeuw van Gisèle. Mythe en werkelij...more

  • Muziek van Yentl en de Boer

    Oct 27 2019

    Yentl en de Boer zingen hun liedje over de Watersnoodramp, getiteld, Hoe zou het met jou gaan. Ook vertellen ze over de opa en oma van Yentl die de ramp in Zeeland meemaakten.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Oct 27 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: De Metamorfose van Heusden - Hoe een vestingstad aan de sloopkogel ontsnapte van Hildo van Engen, Annemarie Lavèn en Anthony Maas; Een beerput die geen doofpot werd - Hengelo (Gld) 1682-1688: het ontslag van dominee Rumpius (over een17de eeuwse ketterse en vrouwen misbruikende dominee) van Alice Garritsen; Liever dier dan mens (over een joodse vrouw die de oorlog overleefde in een nazi-familie) van Pieter van Os;...more

  • Documentaire 'De klas van '94'

    Oct 27 2019

    Lang voor de huidige discussie over bijzonder onderwijs stond in de Amsterdamse Rivierenbuurt de Bouschra school. Een bijzondere school, opgericht door een dominee en zijn vrouw, met alleen maar kinderen van Marokkaanse gastarbeiders. De leerlingen kregen er naast algemeen onderwijs elke dag een uur Arabisch als voorbereiding op hun terugkeer naar Marokko. Maar de gezinnen bleven, de kinderen werden Amsterdammers en in 1996, vijfentwintig jaar na de oprichting, hield de Bouschra op te bestaan. O...more

  • Column Abdelkader Benali

    Oct 27 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Zwarte Bevrijders: Afro-Amerikaanse soldaten in Nederland

    Oct 20 2019

    Een gekleurd kindje vlak na de oorlog kon zomaar een bevrijdingskindje zijn. Een kindje dus dat het gevolg was van een Afro-Amerikaanse- Nederlandse romance. Zulke kleintjes liepen er rond in Limburg en elders in ons land. Vaak was hun vader uit beeld en kwam hij pas na een lange zoektocht in zicht.De tentoonstelling Zwarte Bevrijders: Afro-Amerikaanse soldaten in Nederland vertelt het verhaal van deze moeders, vaders en kinderen. De expositie is momenteel te zien in Het Vrijheidsmuseum in Groes...more

  • Steffie van den Oord over haar boek 'De gebroeders B.'

    Oct 20 2019

    Een respectabele jonge weduwe trouwt in de achttiende eeuw met een van de gebroeders B. Ze weet niet dat hij en zijn tweelingbroer berucht zijn en gezocht worden voor diefstal en overvallen tot ver over de grens. De broers kunnen niet met en niet zonder elkaar, worden rijk en verwerven ondanks hun criminele afwijkingen aanzien.Het drama van de weduwe en de tweelingbroers speelt zich af in en rondom Den Bosch en werd door schrijfster Steffie van den Oord uit de archieven opgevist. Ze schreef de r...more

  • Rondje Jos Natuurhistorisch Museum: mislukte cavia

    Oct 20 2019

  • Muziek van Lakshmi

    Oct 20 2019

    Lakshmi is vernoemd naar de godin van liefde en zingt daar ook over. Haar muziek laat zich het beste omschrijven als pop-noir. Na poppodia is ze nu te zien in theaters: vanaf november gaat haar voorstelling Adem in reprise.

  • Joost Welten over zijn boek 'De vergeten prinsessen van Thorn'

    Oct 20 2019

    Het waren dames van hoge adel en ze werden in het Limburgse Thorn ‘de prinsessen’ genoemd. Ze spraken uitstekend Frans, wilden enkel een man van stand, droegen japonnen naar de laatste Parijse mode, aten exquisiete gerechten en gingen als het even kon per koets op reis.Historicus Joost Welten volgde hun sporen en beschrijft hun leven en wandel in De vergeten prinsessen van Thorn. Hij komt vertellen over de eigenaardigheden van de dames in het stadje Thorn en daarbuiten.

  • Grauwzusters

    Oct 20 2019

    Ze werden grauwzusters genoemd, naar de kleur van hun habijt. En ze kwamen in 1664 naar Maastricht om de pestlijders te verplegen. Maar wie waren die vrouwen die hun leven in de waagschaal stelden om goede werken te doen? Want zonder gevaar was hun besmettingsgevoelige werk niet. Stadshistoricus Emile Ramakers, schrijver van De kleine geschiedenis van Maastricht voor Dummies, komt vertellen over de stad en haar charitatieve nonnen

  • De wereld tegen de Koerden

    Oct 20 2019

    De ontsteltenis van Europa is groot terwijl het toekijkt hoe Erdogan de Koerden met groot geweld uit het grensgebied met Turkije verdrijft. De Koerden zijn voor de zoveelste keer het kind van de rekening. En dat is al sinds de Eerste Wereldoorlog zo, toen hen tevergeefs een eigen staat werd beloofd. Nog steeds zijn de Koerden een volk zonder land. Waarom trekken de Koerden altijd aan het kortste eind, en is er hoop voor de toekomst? Historicus en arabist Gert Jan Geling is te gast.

  • De column van John Jansen van Galen

    Oct 20 2019

    De column is deze week van John Jansen van Galen.

  • Boze Boeren

    Oct 20 2019

    Demonstrerende boeren vulden deze week de journaals en de voorpagina’s van de kranten. Dit is niet de eerste keer dat de boeren boos zijn. In de jaren ’90 protesteerden ze tegen productiebeperkingen en prijsverlagingen. Trekker optochten blokkeerden toen de landelijke verkeersaders en er werd zelfs gedreigd Schiphol tractorgewijs plat te leggen.De boerensector voelt zich al minstens veertig jaar de dupe van allerlei milieumaatregelen. Maar sinds wanneer lopen de belangen van de boer en die van h...more

  • Annemieke Klijn over 'De Volmaakte Vrouw'

    Oct 20 2019

    Al in de jaren ’20 had Nederland een erotisch hervormer, Theodoor Hendrik van de Velde. Hij was gynaecoloog en schrijver van De Volmaakte Vrouw, een bestseller die op de katholieke index kwam en die door de nazi’s werd verbrand. Van de Velde zag in de vrouw, zoals het in zijn tijd hoorde, vooral een voortplantingswezen. Maar hij wilde dat zij ook kon genieten van de daad en schreef haar derhalve gymnastische oefeningen voor om haar bekkenbodemspieren te versterken.Historica Annemieke Klijn, biog...more

  • Wendi Dragonfire over zelfverdediging

    Oct 13 2019

    Hoe bevrijd je jezelf uit een polsgreep, hoe geef je duidelijk je grenzen aan en hoe dient een perfect knietje te worden uitgevoerd? Tegenwoordig leert elk meisje ‘op zelfverdediging’ hoe dat moet. Maar de edele kunst der zelfverdediging voor vrouwen is een betrekkelijk jong verschijnsel. Te gast is een van de pioniers van het vak, de Amerikaanse Wendi Dragonfire, die vanaf de jaren ’80 Nijmeegse vrouwen leerde om van zich af te slaan.

  • Tim Knol en de Blue Grass Boogiemen

    Oct 13 2019

    Deze week hebben we muziek van Tim Knol en de Blue Grass Boogiemen. Ook komt Tim Knol vertellen over de geschiedenis van bluegrass muziek.

  • Shell en de Nigeriaanse moordzaak

    Oct 13 2019

    Deze week werden in de rechtbank in Den Haag drie Nigeriaanse mannen gehoord als getuigen in de rechtszaak van vier Nigeriaanse weduwen tegen Shell. De mannen beschuldigen de Brits-Nederlandse energiereus van betrokkenheid bij de executie van negen landgenoten in 1995. Onder ede verklaarden zij dat zij in indertijd door Shell betaald zijn om valse verklaringen af te leggen.Maar wat zou het belang zijn geweest van de multinational om tot dit soort praktijken over te gaan. En hoe zit het eigenlijk...more

  • Marja Vuijsje over de ‘De kleine De Beauvoir’

    Oct 13 2019

    ‘Je bent niet als vrouw geboren, je wordt tot vrouw gemaakt.’ Zo luidt de meest beroemde zin uit Simone de Beauvoirs beroemde epos De tweede sekse. Het baanbrekende boek lag als de bijbel van het feminisme bij menige vrouw op de kamer- of keukentafel. Zo ook bij schrijfster en feministe Marja Vuijsje. Zij vatte het evangelie van existentialistische voorvrouw samen in tachtig handzame pagina’s in het boekje De kleine De Beauvoir. Marja Vuijsje is te gast.

  • Lesbische hoofdstad Nijmegen

    Oct 13 2019

    Nijmegen was eens de katholieke studentenstad van Nederland. Het groeide in de jaren zeventig uit tot Havana aan de Waal, tot een links en feministisch bolwerk. In de jaren tachtig kreeg de stad ook nog het voorrecht fameus te worden als de lesbische hoofdstad van ons land.Maar hoe kwam het zo ver, hoe werd de stad van rooms tot rood tot de experimentele seksestad? Ineke Duursema en An Stalpers van het Lesbisch Archief Nijmegen, en schrijver en geboren Nijmegenaar Thomas Verbogt buigen zich over...more

  • Column van Micha Wertheim, ‘De geschiedenis is nog lang niet klaar’

    Oct 13 2019

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • Bijzondere vondst in Egyptische necropolis

    Oct 13 2019

    Een bijzondere vondst werd gedaan in Egyptische necropolis Dayr al-Barshā. Archeologen ontdekten namelijk in een al afgeschreven graf tekeningen met vreemde bijschriften op de sarcofaag. Wat deze tekeningen precies betekenen en waarom deze vondst zo bijzonder is komt archeoloog Harco Willems die de ontdekking deed vertellen.

  • 400 jaar Noordpoolexpedities

    Oct 13 2019

    De Noordpool was het gebied van Het Behouden Huys van gestrande noordpoolreiziger Willem Barentz in 1596. Sindsdien spreekt het onherbergzame koudste stukje aarde tot de verbeelding. Tegelijkertijd is het van militaire betekenis en van belang als grondstoffenleverancier en als onderdeel van belangrijke handelsroutes.Maar wat betekent de Noordpool voor de aarde en hoe lang al kijken we ernaar in verwondering? Minstens 400 jaar wordt het gebied rond de poolkappen in kaart gebracht. Het Scheepvaart...more

  • Wim Daniëls over zijn boek 'Het dorp'

    Oct 06 2019

    We kennen het dorp als symbool van waarachtig plattelandsleven uit het befaamde liedje van Wim Sonneveld. Maar dat dorp waar altijd alles hetzelfde moest blijven, bestaat dat nog en heeft het eigenlijk ooit wel bestaan?Schrijver Wim Daniëls ging ernaar op zoek en boog zich over klassieke dorpsfiguren als de smid, de boer en de kleine kruidenier. Maar hij keek ook naar de veranderingen in de dorpsgemeenschappen. Het dorp is niet dood, het leeft, concludeert Daniëls in zijn boek Het dorp – Een ges...more

  • Viering Captain Cook 250 jaar

    Oct 06 2019

    Deze maand is het 250 jaar geleden dat Captain Cook voet aan wal zette op een eiland voor Nieuw Zeeland. De reis van Cook, de ‘ontdekker’ van Nieuw Zeeland en Australië, wordt bij de herdenking dik overgedaan met een replica van zijn schip, dat zowel Nieuw Zeeland als Australië aandoet in dit herdenkingsjaar. Maar in verscheidene dorpen met veel oorspronkelijke Maori-bewoners is de ‘Endeavour’ niet welkom. De viering vertelt opnieuw de koloniale mythe, is het bezwaar. Wonu Veys, curator bij Nati...more

  • Ton van der Lee over Johan Kieviet en Dik Trom

    Oct 06 2019

    ‘Het is een bijzonder kind en dat is-ie.’ Het zijn de meest geciteerde woorden uit de Nederlandse kinderliteratuur en misschien wel uit de hele vaderlandse literatuur. Ze gingen over de hoofdpersoon, de guitige goedzak Dik Trom uit het gelijknamige kinderboek dat in 1891 verscheen.Sindsdien is de dorpsjongen met bolle wangen en buik uitgegroeid tot een icoon. Over zijn geestelijk vader, de negentiende-eeuwse schoolmeester Johan Kieviet verschijnt deze week een biografie, geschreven door zijn ach...more

  • Jan van der Putten over zijn boek 'Fabels over China'

    Oct 06 2019

    De Volksrepubliek China bestaat 70 jaar. Ook publiceerde de Nederlandse regering deze week een nieuw rapport over haar China-beleid en komt Jan van der Putten met zijn nieuwste boek over het land. In zijn boek, Fabels over China, beschrijft de voormalig correspondent en Chinakenner een aantal hardnekkige westerse misvattingen over de nieuwe wereldmacht. De auteur is te gast.

  • Een eeuw Opiumwet

    Oct 06 2019

    Deze week, 4 oktober, is het precies honderd jaar geleden dat in Nederland de Opiumwet werd getekend. De wet stelde het gebruik en de handel van heroïne strafbaar, en beperkte de handel in morfine en opium. Nederland had tot die tijd in de wereld de naam van opiumland, net als het nu de naam heeft de MDMA -leverancier van de aardbol te zijn.Wat leert de geschiedenis van de Opiumwet ons over het Nederlandse drugsbeleid? Historica en kenner van het vaderlandse drugsbeleid, Gemma Blok, komt de vraa...more

  • De zeemansvrouwen van Enkhuizen

    Oct 06 2019

    Wat gebeurt er in steden als Enkhuizen, als de mannelijke inwoners jarenlang weg zijn, varend op zee? Zijn de achterblijvende vrouwen blij dat ze geen last hebben van die stinkende huisgenoot, of missen ze de liefde van hun leven? Cultuurhistoricus aan het Huygens Instituut Judith Brouwer onderzocht post uit 1672, het Rampjaar, die nooit aankwam en schreef daarover Levenstekens. Gekaapte brieven uit het Rampjaar 1672. De auteur is te gast.

  • De column van Nelleke Noordervliet: Excuses

    Oct 06 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Arno Kantelberg over de stropdas

    Oct 06 2019

    Vraag een willekeurige Napolitaan wie de koning van de stropdas is en hij wijst je zonder twijfel richting het piepkleine winkeltje met de notenhouten vensters van Maurizio Marinella. Dit is één van de bekendste kleermakers ter wereld wiens familie al 105 jaar dassen maakt en die door iedereen ‘il re delle cravatte’ wordt genoemd – de koning van de stropdas. Maar het gaat niet goed met de stropdas en dus ook niet met het imperium van de onvervalste stropdassenkoning. Steeds minder mannen dragen ...more

  • Wie was Thomas Cook?

    Sep 29 2019

  • Markha Valenta over de musical The Book of Mormon

    Sep 29 2019

    Dit weekend gaat de Amerikaanse musical The Book of Mormon in Nederlandse première in het Koninklijk Theater Carré in Amsterdam. De musical vertelt het verhaal van twee jonge missionarissen die naar Oeganda worden gestuurd. De musical werd bedacht, geschreven en gecomponeerd door Trey Parker en Matt Stone, bekend als de makers van de animatieserie South Park. Zij deden dit in samenwerking met musical-componist Robert Lopez. Amerikanist Markha Valenta bespreekt de musical.

  • Marita en Alma Mathijsen over hun Maand van de Geschiedenis-essay

    Sep 29 2019

    ‘Hoe zou het zijn als ik als een jongen geboren was, had ik dan een groter ego gehad en minder kans op verkrachting?’ Zo vraagt schrijfster en dochter Alma Mathijsen aan moeder en hoogleraar Nederlandse taal- en letterkunde Marita Mathijsen. Moeder en dochter gaan schrijvend in gesprek in het essay van de Maand van de Geschiedenis in de vorm van een briefwisseling. Dit essay heeft als titel: Niet schrikken mama. Moeder en dochter Mathijsen komen praten over hun ervaringen, hun boekje en het them...more

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Sep 29 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: De onfeilbare spion - Richard Sorge, Stalins geheim agent van Owen Matthews; Duizend jaar weer, wind en water in de Lage Landen, deel 7, van Jan Buisman; Missievaders - Een familiegeschiedenis van katholieke wereldverbeteraars van Mar Oomen; en De gedrevene - Joop den Uyl 1919-1987 van Dik Verkuil.

  • De overgrootmoeder van Jeangu Macrooy

    Sep 29 2019

    Jeangu Macrooy schreef voor History in Concert een nummer over zijn overgrootmoeder. Zij groeide, als het kind van Marrons, op in het oerwoud van het Surinaamse binnenland. Daar richtte zij met een aantal andere vrouwen een eigen ‘vrouwendorp’ op. De Surinaamse singer-songwriter is te gast. Hij komt zingen en vertellen over zijn overgrootmoeder.

  • De Greta Thunberg van de jaren negentig

    Sep 29 2019

    Afgelopen week gaf de jonge klimaat-activist Greta Thunberg een emotionele speech op de VN-klimaattop in New York. Vrijwel iedereen kent haar naam, maar wie kent Severn Cullis-Suzuki nog? Zevenentwintig jaar geleden gaf de 12-jarige Suzuki op de VN top in Rio een speech met vrijwel exact dezelfde boodschap. Wat waren de reacties toen? En gaan we nu beter luisteren? Eco-historicus Mathijs Boom is te gast.

  • De column van Nazmiye Oral

    Sep 29 2019

    De column is deze week van Nazmiye Oral.

  • Annemarie Lavèn over het Geschiedenis Festival

    Sep 29 2019

    Zaterdag 5 oktober is het Geschiedenis Festival van het Historisch Nieuwsblad alweer toe aan haar vijfde lustrum. Tal van bekende historische gasten komen, zoals Geert Mak, Jeroen Dijsselbloem, Simon Sebag Montefiore en Herman Pleij. Hoofdredacteur van het Historisch Nieuwsblad Annemarie Lavèn blikt vooruit op het lustrum.

  • Angelie Sens over haar boek 'De kolonieman'

    Sep 29 2019

    Johannes van den Bosch was zo’n negentiende-eeuws heerschap dat wist wat goed was voor het vaderland en de gekoloniseerde mensheid. Hij was de man achter de armenkolonie Veenhuizen, oprichter van de Maatschappij van Weldadigheid en betrokken bij de invoering van het Cultuurstelsel in ‘Ons Indië’. Hij was een volksverheffer in hart en nieren, maar was hij nou een paternalistisch betweter of oervader van de moderne verzorgingsstaat?Angelie Sens schreef De Kolonieman: Johannes van den Bosch (1780-1...more

  • Nederland verpreutst

    Sep 22 2019

    Wij worden steeds preutser. Zo signaleerden deze week columnist Max Pam in De Volkskrant en trendwatchers in De Telegraaf. Topless zonnebaden, je baby borstvoeding geven in het openbaar en zelfs naakt in de sauna: het wordt steeds ongebruikelijker. Maar waar komt deze nieuwe zedelijkheid vandaan, en wordt Nederland ook echt preutser? Is Nederland de jaren zestig en zeventig vergeten en keert het weer terug naar de moraal van de jaren vijftig?Te gast is hoogleraar cultuurgeschiedenis Inger Leeman...more

  • Maffialessen voor de polder

    Sep 22 2019

    'Italiaanse toestanden in de polder,' en de vraag, 'gaan wij Italië achterna?' Deze reacties waren afgelopen week veelvuldig te horen na de brutale moord op de advocaat van de kroongetuige in het zogeheten Marengo-proces tegen de Mocromaffia-baas Ridouan T. Laat de niets ontziende misdaad hier en de bestrijding ervan zich vergelijken met de Italiaanse maffia? En zijn er lessen voor Nederland uit te trekken? Te gast is emeritus hoogleraar strafrecht en criminologie aan de universiteit van Leuven ...more

  • Het Spoor Terug: De Grote Suriname-tentoonstelling

    Sep 22 2019

    Ondanks de etnische verdeeldheid, is Suriname één grote familie. Zo wordt de geschiedenis van de voormalige kolonie gepresenteerd in de Grote Suriname- tentoonstelling. Het verhaal van het land wordt in deze tentoonstelling verteld door de inwoners zelf. De expositie is van 5 oktober 2019 tot 2 februari 2020 in de Nieuwe Kerk in Amsterdam te zien.In Het Spoor Terug reist Michal Citroen naar Suriname en spreekt ze met Stanley Raghoebarsing, schrijver van de Hindoestaanse familiekroniek Uit de kle...more

  • Gabri van Tussenbroeks boek: IJzeren ambitie

    Sep 22 2019

    Waar nu het lelijkste gebouw van Amsterdam staat, de Nederlandse Bank, stond ooit het zogeheten Paleis voor Volksvlijt. Een Nederlandse variant op het Crystal Palace uit Londen, wat een pronkstuk was voor de Wereldtentoonstelling uit 1851. Het Volksvlijtpaleis stamt uit 1859 en stond symbool voor de periode van modernisering die in Nederland in aantocht was.Historicus Gabri van Tussenbroek schreef IJzeren ambitie - Het Paleis voor Volksvlijt en de opkomst van de Nederlandse Industrie. De auteur ...more

  • Fik Meijers boek: Schoonheid voor het oprapen

    Sep 22 2019

    Bij het roven van kunst denken we al gauw aan schilderijen en kunststukken die de nazi’s stalen uit de bezette landen. Dat kunstroof al zo oud is als het Romeinse Rijk is minder bekend. Zo roofden de Romeinen van de Grieken, en nam later Napoleon alle klassieke kunst die los en vast zat mee uit voormalige Hellenistische wereldrijken.Classicus Fik Meijer stortte zich op de klassieke en latere kunstroof en schreef Schoonheid voor het oprapen – Romeinse kunstjagers & hun navolgers. De auteur is te ...more

  • Dirk-Jan Verdonk over de geschiedenis van het vegetarisme

    Sep 22 2019

    Nederland kent steeds meer vegetariërs en veganisten, maar ook flexitariërs en flexanisten. Nog even en de carnivoor is een uitstervende mensensoort.Maar toen het vegetarisme zich eind negentiende eeuw in ons land aandiende was het vooral een hobby van een marginale geestelijke elite. Zo blijkt uit Dierloos - Een geschiedenis van vegetariërs en veganisten in Nederland, geschreven door Dirk-Jan Verdonk. De auteur is te gast.

  • De duif als spion

    Sep 22 2019

    Deze week openbaarde de CIA documenten waarin bekend wordt gemaakt hoe tijdens de Koude Oorlog duiven tot spionnen werden opgeleid. Zijn duiven als spionnen alleen een fenomeen uit de Koude Oorlog? Om ons daar alles over te vertellen is Gerbrand Kip te gast, mede-auteur van het boek 'Hellehonden en ander dierenleed 1914-1945' over dieren tijdens de Tweede Wereldoorlog.

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Sep 22 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Salafisme

    Sep 15 2019

    Ze zouden ongelovigen moeten haten en iemand zalige kerst wensen zou een een ergere wandaad zijn dan een moordenaar groeten. In Nederland zou sprake zijn van serieuze salafistische indoctrinatie van kinderen. Dit gebeurt grotendeels buiten het reguliere onderwijs om, en vindt, zo blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur en NRC, vooral plaats op eigen instellingen, in zogeheten salafistische avond- en zaterdagscholen. Maar wat is eigenlijk de ideologie van het salafisme? En door wie of wat wordt het sa...more

  • Ongehuwde moeders gedwongen tot afstaan kind

    Sep 15 2019

    De nonnen wilden haar blinddoeken tijdens de bevalling zodat ze zich niet aan haar kindje zou hechten. Ze was een ongehuwde moeder, het was 1967 en ze moest haar kind afstaan. En dat alles met medewerking van de kinderbescherming en de Nederlandse overheid.Nu, ruim een halve eeuw later, wil Trudy Scheele-Gertsen, inmiddels 73 jaar oud, de Nederlandse staat een proces aandoen. Maar hoeveel meisjes en vrouwen overkwam hetzelfde als haar? Evelien Walhout, medeauteur van een rapport over ongehuwde m...more

  • Nooit meer Gouden Eeuw

    Sep 15 2019

    De term Gouden Eeuw is niet meer van deze tijd, vindt het Amsterdam Museum. Het doet geen recht aan alle onzichtbare mensen uit die eeuw in Amsterdam en omstreken. Evenmin doet het recht aan alle gekleurde en zwarte mensen die indertijd gedwongen mee moesten werken aan onze bloeitijd, waarin Holland in het misverstand leefde dat het de beste plek op aarde was. Het museum gebruikt daarom voortaan de term de zeventiende eeuw. Een wijs en historisch besluit? Historici Maarten Prak en Suze Zijlstra ...more

  • Nieuwe beelden van Aletta Jacobs

    Sep 15 2019

    Er was tot nog toe alleen een Berlijnse filmopname bekend van Aletta Jacobs. Maar onlangs werd een tweede bewegend beeld van de Nederlandse pionier van het feminisme gevonden. Historicus Mark Bergsma ontdekte dit beeld tijdens onderzoek voor de tentoonstelling De straat op! over 100 jaar vrouwenkiesrecht en activisme. De historicus komt praten over het moment dat hij zich afvroeg: 'Dat kleine vrouwtje in beeld, is dat niet Aletta Jacobs?'

  • Juwelen van de Tsaar

    Sep 15 2019

    Russische tsarina’s hielden van juwelen. Of het nou Anna of Elisabeth was, of Catharina de Grote, ze waren behangen met juwelen. Ook de tsaren waren niet vies van overdaad en opsmuk om zichzelf hoogwaardig op te tuigen. De Hermitage in Amsterdam bezit een aantal van deze pronkstukken.Deze maand opent het museum een expositie van deze juwelencollectie. Conservator van het museum, Birgit Boelens is te gast.

  • Het Spoor Terug: 100 jaar radio, deel 2

    Sep 15 2019

    Op 6 november 1919 begon de allereerste Nederlandse radio-uitzending. De radio is dus bijna honderd jaar. Maar wie stonden aan de wieg ervan? Wie waren de pioniers, welke uitvindingen deden ze en wat werd uitgezonden?Michal Citroen en Jan Westerhof maakten twee documentaires over een eeuw radio. Zondag wordt het tweede deel uitgezonden over de invloed van Philips op het nieuwe massamedium.

  • Wim Statius Muller: de Antilliaanse Chopin

    Sep 08 2019

    Op zondag 1 september overleed Caribische componist Wim Statius Muller, ook wel bekend als de Antilliaanse Chopin. Naast componist en pianist werkte hij ook in Den Haag en Brussel, en stond hij aan de wieg van de Veiligheidsdienst Nederlandse Antillen. Jan Brokken schreef Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin.

  • Simone van Saarloos over het witte geheugen

    Sep 08 2019

    Nederland wilde heel lang niet herinnerd worden aan de slavernij. Tegelijkertijd hielden we figuren zoals Jan Pieterszoon Coen en Piet Hein als helden in ere. Wat onthouden we en wat vergeten we liever? Die vraag beantwoordt filosofe Simone van Saarloos in haar boek Herdenken herdacht.De auteur is te gast in onze aflevering.

  • Onrust in West-Papoea

    Sep 08 2019

    Het is al meer dan twee weken onrustig in West-Papoea. Aanleiding voor het uitbreken van de rellen was de arrestatie van een aantal Papoea-studenten op Java. De rellen duren voort en hebben zich inmiddels ontwikkeld tot een volksprotest tegen de achterstelling en discriminatie van Westelijk Nieuw-Guinea door de centrale overheid in Indonesië. Historica en Papoea-kenner Nancy Jouwe is te gast.

  • Koen Vossen over 'Wilders gewogen'

    Sep 08 2019

    Deze week is Wilders weer in het nieuws. Zijn ‘minder-Marokkanen-proces’ zou onrechtmatig zijn vanwege bemoeienis van minister Opstelten die het Openbaar Ministerie zou hebben gepusht om tot vervolging over te gaan.Wilders is na 15 jaar politieke aanwezigheid nog steeds beeldbepalend in de vaderlandse politieke zandbak. Zo schijnt het ten minste, al lijkt zijn hoofdrol met de komst van Baudet uitgespeeld. De historici Gerrit Voerman en Koen Vossen evalueerden zijn optreden in Wilders gewogen – 1...more

  • Het Spoor Terug, 100 jaar radio, deel 1

    Sep 08 2019

    Op 6 november 1919 begon de allereerste Nederlandse radio-uitzending. De radio is dus bijna honderd jaar. Maar wie stonden aan de wieg ervan? Wie waren de pioniers, welke uitvindingen deden ze en wat werd uitgezonden?Michal Citroen en Jan Westerhof maakten twee documentaires over een eeuw radio. Zondag wordt het eerste deel uitgezonden over de invloed van de Eerste Wereldoorlog en het werk van Idzerda

  • Exotische invasie rivierkreeft

    Sep 08 2019

    De Amerikaanse rivierkreeft veroorzaakt problemen. De 'invasieve exoot' zorgt voor oeververzakkingen en verziekt de waterkwaliteit. En toch hebben we het aan onszelf te danken. Want de mens heeft de Amerikaanse rivierkreeft hier zelf geïntroduceerd, ter vervanging van de uitgestorven Europese variant. Het is niet voor het eerst, dat een menselijk slimmigheidje onvoorzien tot grote natuurlijke moeilijkheden leidt.Erno Eskens, filosoof en auteur van Een beestachtige geschiedenis van de filosofie i...more

  • De 'ongeschreven' Britse grondwet

    Sep 08 2019

    Het is hommeles in het Britse parlement. Sommige Britse politici denken dat de oorsprong van deze crisis herleid kan worden naar het gebrek aan een geschreven grondwet. Waarom ze dat denken en of dat ook echt zo is bespreken we met Wim Voermans, schrijver van het boek Het verhaal van de grondwet en hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de universiteit Leiden.

  • De column van Micha Wertheim

    Sep 08 2019

    De column van Micha Wertheim

  • Nieuwe hoofdstad Indonesië

    Sep 01 2019

    Deze week werd aangekondigd dat Indonesië zijn hoofdstad gaat verplaatsen van Java naar Oost-Kalimantan op het eiland Borneo. Op deze plek gaat een volledig nieuwe stad gebouwd worden, waarvan de naam nog onbekend is. Waarom en hoe deze grote verhuizing gaat plaatsvinden en of er historische voorbeelden zijn die ons iets kunnen vertellen over de kansen en valkuilen van het hoofdstedelijke Indonesische experiment, bespreken we met journalist en urbanist Tracy Metz.

  • Mythische Amazone in brand

    Sep 01 2019

    “Ons huis staat in brand”, twitterde de Franse president Macron afgelopen week, over de hevige bosbranden die het Amazonegebied momenteel teisteren. Hij gaf daarmee uiting aan een wereldwijd gevoel van onrust en paniek. Logisch, alleen al omdat de bosbranden de effecten van klimaatverandering ook wereldwijd zullen verergeren. Maar ook de symbolische waarde van de Amazone als oernatuur speelt een rol. Gaat met de bosbranden niet alleen de natuur, maar ook een eeuwenoud natuurbeeld in rook op?Te g...more

  • Het Spoor Terug: Het begin van de bevrijding

    Sep 01 2019

    In september 1944, 75 jaar geleden, wordt Eijsden als eerste Nederlandse gemeente door de Amerikanen bevrijd. Direct daarna wordt Maastricht bevrijd als eerste stad. In ‘Het Spoor Terug’ wordt een verslag van gebeurtenissen van ooggetuigen die 25 jaar geleden zijn opgetekend naar aanleiding van de 50e verjaardag van de bevrijding verteld.

  • Het oorlogsdagboek van Riet Hoogland

    Sep 01 2019

    Riet Hoogland werd op 21-jarige leeftijd opgesloten in de Duitse gevangenis 'Het Oranjehotel' in Scheveningen. Zes maanden zat ze er vast. Al deze tijd hield ze een dagboek bij, dat ze op slinkse wijze geheim wist te houden. Documentairemakers Jan Pieter Tuinstra en Foeke de Koe kwamen haar dagboek tegen en maakten daar een documentaire over, die op donderdag 5 september uitgezonden wordt op NPO 2. De makers zijn te gast.

  • Feministe Etta Palm

    Sep 01 2019

    Etta Palm d’Aelders was een Nederlands feministe, courtisane en spionne. Tijdens de Franse Revolutie kreeg ze bekendheid als voorvechtster van de rechten van de vrouw.Etta Palm is ook het onderwerp van de masterscriptie van de jonge historica Samantha Sint Nicolaas die met haar studie de Johanna Naberprijs 2019 won voor vrouwen- en genderstudies. De prijswinnares komt praten over Nederlands’ beroemdste en beruchtste achttiende-eeuwse feministe.

  • Een verwoest paleis aan de Schelde

    Sep 01 2019

    Dit weekend wordt de Slag bij de Schelde uit 1944 grootscheeps herdacht. De slag opende voor de geallieerden de toegang tot de haven van Antwerpen en bracht de bevrijding van West Europa boven de Schelde dichtbij. De slag had ook een prijskaartje, want tijdens de geallieerde bombardementen op Duitse stellingen liep het gebied rondom Antwerpen blijvende schade op. Zo sneuvelde bijvoorbeeld het ‘suikerpaleis’ van de familie Van Hattum in het Zeeuwse Ellewoutsdijk.Anna van Suchtelen, te gast in onz...more

  • De nieuwe geschiedenisserie van Hans Goedkoop

    Sep 01 2019

    Er was ontsteltenis en opwinding toen de zwarte revue-artieste Josephine Baker – bekend van haar geruchtmakende dans in bananenrokje – in 1928 Volendam bezocht. Als gevolg werd de klompendans opnieuw van stal gehaald om jeugd en volk te behoeden voor verwildering tegen deze wulpse dans. Deze ‘danswoede’ is één van de onderwerpen uit de nieuwe televisieserie ‘Een bezeten wereld’ over de jaren twintig en dertig die vanaf zaterdag wordt uitgezonden. Een tijd waarin Nederland, volgens presentator Ha...more

  • Column van John Jansen van Galen

    Sep 01 2019

    De column van John Jansen van Galen

  • Het Spoor Terug, de moord-en-brand-buurt

    Aug 25 2019

    Amsterdam veryupt. De stad groeit met 10.000 inwoners per jaar en is vooral in trek bij jonge witte hoogopgeleiden. Ze trekken de oude arbeidersbuurten in. Daar is niet iedereen blij met hun komst. Radiomaker Maartje Duin kocht een huis in de Spaarndammerbuurt, van oudsher de bakermat van de sociale woningbouw. Ze zoekt haar buren op en doet een poging tot verzoening. (een herhaling uit Radio Doc van 17 april 2016)

  • De Vakantieman, Sovjet-ufo in Bulgarije

    Aug 25 2019

    Vakantieman (m/v) deze week en mediëvist Janna Coomans neemt ons mee naar Buzludha in Bulgarije. Ze houdt een pleidooi voor de ongehoorzame toerist, met als voorbeeld een Sovjet-ufo.

  • Cinema OVT: the Dark Knight

    Aug 25 2019

    Het heeft er alle schijn van dat de beste Batman-film ooit verwijst naar de meest schokkende terroristische aanslag in het Westen, naar nine eleven, naar de aanval op het World Trade Center in 2001. Want de stad van Batman, Gotham, dreigt op het eind van de film ten onder te gaan door toedoen van het kwaad dat uit haat en afgunst paniek zaait en chaos oogst. De verpersoonlijking van dat kwaad is niemand minder dan De Joker, een volslagen onberekenbare zelfbenoemde vijand van geluk en vooruitgang...more

  • Archeologisch erfgoed Syrie

    Aug 25 2019

    Journalist Joost Vermeulen is net terug uit Syrie om, samen met kunstenaar Theo de Feijter, de schade aan het archeologische erfgoed te bekijken. Hoe staat de antieke oase-stad Palmyra er bijvoorbeeld bij? Dit weekend verschenen er 2 grote stukken in Archeologie Magazine en het Geschiedenis Magazine.

  • Middeleeuws vulva-gedicht

    Aug 18 2019

    'De Rozendoorn', een van de bekendste Middeleeuwse erotische gedichten, blijkt veel ouder dan gedacht. Een recent gevonden fragment dateert het gedicht rond 1300 in plaats van 1500. In de Rozendoorn gaat een vrouw de discussie aan met haar vulva. Hoogleraar Middelnederlandse letterkunde Remco Sleiderink van de Universiteit Antwerpen is te gast over het gedicht en de vondst.

  • Het Spoor Terug, Altijd Oorlog

    Aug 18 2019

    “Wat je ook doet, val nooit Afghanistan binnen”, deze wijze woorden werden in 1963 gesproken door de Britse Prime Minister Harold Wilson.Niet snel daarna, is die wijsheid al weer verloren gegaan. Want sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw wordt het land constant geteisterd door oorlogsgeweld.De Vlaamse radiomaakster Hadewijch Vanhaverbeke zocht uit hoe het zover heeft kunnen komen met Afghanistan en in hoeverre het westen daar een rol in speelde.

  • De Vakantieman, geboortegrond Portugese dictator Salazar

    Aug 18 2019

    Vakantieman (m/v) is schrijfster Lieke Noorman. Ze neemt ons mee naar Santa Comba Dão in Portugal, de geboortegrond van dictator Salazar. Daar is een hoofd verdwenen.

  • Cinema OVT: Some like it hot

    Aug 18 2019

    Een film waarin travestie voorkomt en waarin toespelingen op homoseksualiteit worden gemaakt. Kon dat in het Amerika van eind jaren vijftig? Het kon. Zo bleek in de film Some like it hot van Billy Wilder uit 1959, waar vooraf wel wat morele bedenkingen tegen bestonden in Hollywood. Het verhaal is simpel: twee mannelijke muzikanten -- Jack Lemon en Tony Curtis -- verkleden zich als vrouw om in dienst te treden van een damesorkest, mede ook omdat ze op de vlucht zijn voor een gangsterbende. Het ge...more

  • Het Spoor Terug, De beul van Banda

    Aug 11 2019

    In 1931schreef J. Slauerhoff een toneelstuk waarin de VOC gouverneur Jan Pieterszoon Coen als een moordzuchtige despoot werd afgeschilderd. Een opvoering van dit stuk maakte de schrijver, die in 1936 overleed, niet meer mee. De ene na de andere voorstelling van het stuk werd verboden. Het duurde uiteindelijk tot1961 voor er een voorstelling doorging. Waarom? Welke gevoelige snaar had Slauerhoff geraakt bij de bestuurders?Luister naar De beul van Banda, gemaakt door Tom Roduin:

  • De Vakantieman, vleigtuigaanbidding in Vanuatu

    Aug 11 2019

    In deVakantieman (m/v) neemt politicoloog Wouter Veenendaal ons mee naar het eiland Tanna in Vanuatu. Op Tanna vind je namelijk Cargo Cults, relatief nieuwe religies die technologie vereren.

  • Cinema OVT: One flew over the cuckoo's nest

    Aug 11 2019

    Het was in de tijd van de anti-psychiatrie dat de film furore maakte. Want One flew over the cuckoo’s nest bewees hoe verdorven en anti-humaan het klassieke psychiatrische instellingswezen zou zijn. Patiënten in een inrichting waren geen mensen, maar onderdrukten in een soort concentratiekamp dat ten onrechte de naam kliniek droeg. Dat ongeveer was het gevoel in de jaren zeventig.En dat is ook het thema dat het verhaal dat de film uit 1975 draagt. Een patiënt -- Jack Nicholson -- die zich als ge...more

  • 250e geboortedag Napoleon

    Aug 11 2019

    15 augustus is de 250e geboortedag van Napoleon. Het is dus 250 jaar geleden dat hij op het eiland Corsica ter wereld kwam. En als echte Corsicaan was hij meer met het eiland en met zijn familie begaan, dan met Frankrijk. Zijn eerste levensdoel was: de macht op Corsica en onafhankelijkheid van Frankrijk. Toen dat mislukte, en zijn familie van het eiland verjaagd werd, heeft hij, teleurgesteld, dan maar voor Frankrijk gekozen. Keizer van Frankrijk is dus altijd zijn tweede keuze gebleven, hij ble...more

  • Rijksdagbrand niet aangestoken door Van der Lubbe?

    Aug 04 2019

    Rijksdagbrand niet aangestoken door Van der Lubbe?In Duitsland werd deze week het nieuws naar buiten gebracht dat Marinus van der Lubbe de Rijksdag niet in brand heeft gestoken. Dat zou blijken uit een verklaring opgesteld in 1955 doorvoormalig SA-man Hans Martin Lennings, die nu boven water is gekomen. Van der Lubbe biograaf Martin Schouten becommentarieerd de vondst.

  • Het Spoor Terug, Schimmenspel

    Aug 04 2019

    Filmregiseur Frans Weisz kent u wellicht van films als De Inbreker of Charlotte, of van de verfilming van Bij nader inzien.De vader van Frans, Geza Weisz, was in Berlijn een komisch acteur.In 1933 vluchtte hij naar Nederland, waar vijf jaar later Frans geboren werd.Na een hectisch bestaan als filmacteur en fotograaf, moest Geza tijdens de tweede wereldoorlog onderduiken, vanwege de Jodenvervolging.Samen met Tom Rooduijn, ging Frans Weisz op een zoektocht naar het levensverhaal van zijn vader Gez...more

  • De Vakantieman, een kunstmuseum in Oezbekistan

    Aug 04 2019

    Vakantieman (m/v) en Ruslandkenner Sjeng Scheijen neemt ons mee naar een kunstmuseum midden in de woestijn in Nukuz in Oezbekistan. Daar vind je een waanzinnig grote collectie avant-gardekunst.

  • Cinema OVT: Godzilla (1954)

    Aug 04 2019

    The King of the Monsters wordt dit jaar 65, en dus is Godzilla weer terug in de bioscoop. Ditmaal in een eco-apocalyptische toonzetting. Op z’n Amerikaans. Ooit, in 1954, begon het reptielachtige ondier zijn loopbaan op z’n Japans. En dat was allesbehalve toeval. Godzilla zou namelijk uit de diepte van de oceaan tot leven zijn gewekt door atoomproeven in de Pacific. En als men ergens wist wat atoomkracht voor een kwaad kon aanrichten dan was het wel in het naoorlogse Japan dat in Hiroshima en Na...more

  • Wanhoop onder de Esperantisten?

    Jul 28 2019

    De Esperanto-beweging kampt met financiële problemen, zo schreef Trouw deze week. Mogelijk moet het hoofdkantoor van de wereldwijde Esperantostichting in Rotterdam worden verkocht. Is het een teken dat de droom van Ludvik Lejzer Zamenhof, die Esperantobedacht ter bevordering van de wereldvrede, na een eeuw toch uitdooft?Te gast is de jonge Esperantist Marc Konijnenberg, die als vrijwilliger Esperanto onderwees in de Poolse geboortestad van Zamenhof.

  • Het Spoor Terug, Huisvrouw op de prairie

    Jul 28 2019

    Over de ontdekking van een bijzonder dagboek: van een huisvrouw die maandenlang tussen de Indianen leefde.In het jaar 1911 verbleef hoogleraar C.C. Uhlenbeck drie maanden onder de Blackfeet indianen bij Montana. Terwijl hij de taal van de Zwartvoetindianen bestudeerde, hield zijn vrouw Willy een gedetailleerd dagboek bij van hun belevenissen op de prairie. Onderzoeker Mary Molenaar (de dame op de foto) ontdekte het dagboek bijna honderd jaar later in het archief van een Canadees museum en wist d...more

  • De Vakantieman, tipt middeleeuws Egmond-Binnen

    Jul 28 2019

    Deze week tipt onze vakantieman (m/v) Egmond-Binnen. Docent middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit Leiden Thijs Porck weet namelijk dat daar fascinerende sporen van de middeleeuwse geschiedenis te vinden zijn. In de10e-eeuwse abdij, in een indrukwekkend archief, én in biologisch speciaalbier dat gebrouwen wordt met heilig water.

  • Cinema OVT: De Jezus van Pasolini, het evangelie volgens Matteus

    Jul 28 2019

    Zo kenden we Jezus nog niet: als revolutionair, die zoals revolutionairen nu eenmaal eigen is, zichzelf heel graag hoorde preken en praten. Totdat Pier Paolo Pasolini in 1964 zijn Il Vangelo Secondo Matteo maakte. Jezus heiligheid is daarin niet van de hemel, maar van de aarde, precies zoals het passend zou blijken in de jaren zestig, waarin de verlosser in hetzelfde rijtje terecht kwam als Che Guevara en andere mensheid bevrijders.Jezus wordt in de zwart wit-film gespeeld door een economiestude...more

  • Het Spoor Terug, De Watermeesters

    Jul 21 2019

    De waterschappen. Die staan voor bioplastic uit mensenpoep en hypermoderne dijken, maar ook voor de aloude muskusrattenvanger en peilbeheerders die al honderden jaar de waterhoogte regelen op ons vlakke land. De waterschappen zijn ouder dan provincies, gemeentes en landbestuur, komen uit de middeleeuwen toen er nog nauwelijks overheid was. Op 20 maart konden we er weer op stemmen. Maar veel te kiezen was er niet. Een stem voor de waterschappen is vooral van ritueel belang, want Nederland is een ...more

  • Eerste Europeaan arriveerde 210 duizend jaar geleden

    Jul 21 2019

    Dat de geschiedenis van de homo sapiens in Afrika begon, dat is zeker. Maar wanneer waagde de eerste mens de oversteek naar Europa? Tot voor kort dacht men dat dat 45.000 jaar geleden gebeurde. Maar volgens de Griekse paleoantropoloog Katerina Harvati vond die oversteek al veel eerder plaats: zij ontdekte een mensenschedel uit een Griekse grot die maar liefst 210.000 jaar oud was. Tijd om de Europese geschiedenis te herschrijven?

  • De Vakantieman, tipt oerbos Polen

    Jul 21 2019

    Deze week tipt onze vakantieman (m/v) het oerbos in Polen als reisbestemming. De Pools-Nederlandse Dore van Duivenboden, historica en journalist, kwam er zelf voor het eerst toen ze de serie Moja Polska maakte voor de VPRO.

  • Cinema OVT: The Great Dictator

    Jul 21 2019

    Natuurlijk hielp satire niet, weten wij achteraf, en Chaplin zelf zei nadien dat hij de film nooit gemaakt zou hebben als hij had geweten hoe verschrikkelijk Hitler was. Desondanks is The Great Dictator een monument: voor de humaniteit en tegen totalitaire megalomanie. De film vertelt het verhaal van een eenvoudige joodse kapper en van de dictator Adenoid Hynkel, in wie het onmogelijk is Hitler niet te herkennen. Hynkel is een geval. Hij spreekt een raar soort brabbel-Duits, maakt hysterische gr...more

  • Het Spoor Terug, een jurk voor Hannah

    Jul 14 2019

    Hannah is 26, een millenial. Ze groeide op in Nederland en Schotland, haar vrienden komen uit verschillende landen, ze is politiek bewust, ze is feminist, ze heeft een druk leven. Dus, toen Hannah een aanzoek kreeg van haar Amerikaans/Britse vriend om te gaan trouwen, begon ze zich allerlei vragen te stellen. Kan dat wel, trouwen? Hoe moet dat dan? Wat vindt mijn nog ongetrouwde vriendenkring daarvan? Hoe kan je zoiets traditioneels doen zonder je idealen van gelijkheid, zelfstandigheid en eigen...more

  • De Vakantieman, een kerk in Zaventem

    Jul 14 2019

    In de lokale kerk van het kleine dorpje Zaventem (vooral bekend van het nabijgelegen vliegveld) bevindt zich een van de topstukken van de Barok, een schilderij van Sint Maarten, geschilderd door Antoon van Dyck. Te gast Jonas Roelens, gastprofessor kunstgeschiedenis aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Gent

  • Cinema OVT: Boyz n the hood

    Jul 14 2019

    De film beleefde zijn wereldpremière negen maanden voor de rassenrellen in Los Angeles naar aanleiding van de mishandeling van de zwarte taxichauffeur Rodney King door blanke politieagenten. Het was alsof de actualiteit in 1992 het thema van de film Boyz n the Hood pijnlijk bevestigde. Diep ingesleten racisme aan de witte kant van de samenleving en fundamenteel geweld in de grootstedelijke getto’s. Er was geen ontkomen aan. In de werkelijkheid niet en in het verhaal van de film niet.Een jonge zw...more

  • 100 jaar de Vrije School

    Jul 14 2019

    Het is de school van de bewegingskunst der euritmie en van de kleurenleer. De school waar kinderen manden leren vlechten, en de school waar de dag begint met een spreuk of een lied. We hebben het over de Vrije School. Die school, opgericht door de oervader der antroposofie Rudolf Steiner, bestaat dit jaar 100 jaar en is populairder dan ooit. Te gast over oorsprong en ontwikkeling van de Vrije School is Jan Dirk Imelman, emeritus hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit Groningen. Hij schreef in...more

  • Het Spoor Terug, Tempo Doeloe, een knellende omhelzing

    Jul 07 2019

    Tempo Doeloe betekent letterlijk ‘de tijd van vroeger’ in Nederlands-Indie. Maar het is vooral de geheimzinnige plek 'waar je herinneringen leven aan een niet meer bestaand land in een niet meer bestaande tijd'. Die hoef je zelfs niet te hebben meegemaakt, want tempo doeloe lift mee door de generaties heen. Freriks (geboren in 1954 te Djakarta) wil die bijzondere nostalgie vieren en loskoppelen van de Nederlandse koloniale misdaden. Maar kan dat wel? Radiomaker Marten Minkema spreekt Kester Frer...more

  • Doorbraak in Italiaans verdwijningsmysterie?

    Jul 07 2019

    Een van de meest tot de verbeelding sprekende vermissings zaken uitde Italiaanse geschiedenis wordt wellicht komende donderdag opgelost, als twee graven op een kerkhof aan de voet van de St Pieter, op last van het Vaticaan, worden geopend. Het gaat om de zaak van Emanuela Orlandi, die in 1983, op 15jarige leeftijd verdween, en waarover sindsdien talloze verhalen en complottheorieën de ronde doen. Vaticaanwatcher van het dagblad Trouw, Stijn Fens is tegast.

  • De Vakantieman, een droog meer in Abruzzo, Italie

    Jul 07 2019

    De Vakantieman van deze week is classica Willemijn van Dijk, die eerder dit jaar bij ons te gast was met haar historische roman Het wit en het purper. Een roman die zich afspeelt aan het hof van keizer Claudius. Eerder schreef Willemijn van Dijk ook De opvolger, een biografie van Tiberius, en twee historische zeer verantwoorde reisgidsen: Puglia en Via Roma.Haar vakantietip brengt ons deze week naar de Italiaanse streek Abruzzo naar een niet meer bestaand meer.

  • Cinema OVT: Lawrence of Arabia

    Jul 07 2019

    Hij lijdt aan een zwaar Messiascomplex. Zijn zelfgestelde opdracht: de Arabieren in het Midden Oosten bevrijden van het Turkse-Osmaanse juk. Want dat de baardige en barbaarse bedoeïenen dat zelf kunnen is ondenkbaar. We hebben het over Lawrence of Arabia, de ooit werkelijk bestaande Engelse officier die in de gelijknamige film mythische proporties krijgt. In de zomerserie 'Cinema OVT, over filmklassiekers die het verschil maakten’ deze week: Lawrence of Arabia. Deze film werd in 1962 opgenomen i...more

  • Waardevol afval, Brons

    Jun 30 2019

    “Gooi maar weg, het is te duur.” Archeoloog David Fontijn deed jarenlang onderzoek naar overblijfselen uit de bronstijd. Hij verbaasde zich over het feit dat destijds de meest waardevolle spullen werden weggegooid. Archeologe en jeugdboekenschrijfster Linda Dielemans verwerkte de gegevens uit dat onderzoek in haar nieuwste boek 'Brons' en is te gast.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Jun 30 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken, met ditmaal: 'De onzichtbare keizer' van Mark Braude'Synodestad' van Fred van Lieburg'Het virus van de betrokkenheid. Het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis 1935-1989' van Huub Sanders'De prijs van het paradijs. De invloed van zelfmoordterroristen' van Iain Overton

  • Het Spoor Terug: Lichtschepen

    Jun 30 2019

    25 jaar geleden werd het laatste Nederlandse lichtschip, de Noord-Hinder van haar positie bij de Noord Hinder bank, naar Rotterdam gesleept. Daarmee kwam een einde aan het melancholieke bestaan van de Nederlandse lichtschepen: vaartuigen met een vuurtoren midscheeps, die gedoemd waren altijd voor anker te liggen. Vijf opvarenden kijken terug in deze documentaire gemaakt door Mathijs Deen.

  • Economie van de slavernij

    Jun 30 2019

    De opbrengst van de slavernij was enorm. Eindelijk zijn er harde cijfers. Deze week is het eindrapport gepubliceerd van een vijf jaar durend onderzoek naar het belang van de van de Atlantische slavernij voor de Nederlandse economie. Die blijkt groot geweest te zijn, vergelijkbaar met die van de haven van Rotterdam tegenwoordig. Onderzoekers Pepijn Brandon en Ulbe Bosma zijn te gast.

  • De Nederlandse identiteit

    Jun 30 2019

    “De Nederlandse identiteit bestaat”, althans, dat vinden we zelf. Zo blijkt uit “Denkend aan Nederland”, een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar wat Nederland voor de Nederlanders betekent. Willem Frijhoff schreef bij deze rapportage een essay over de Nederlandse identiteit in historisch perspectief en komt daarover vertellen.

  • De column van Nelleke Noordervliet

    Jun 30 2019

    De column is deze week van Nelleke Noordervliet.

  • Computerziektegeschiedenis

    Jun 30 2019

    Al vrij snel na het ontstaan van de PC ontstond er ook een vijand voor het nieuwe apparaat: het computervirus. Volgende week donderdag opent de tentoonstelling Malware, in Het Nieuwe Instituut. Een tentoonstelling over de geschiedenis en evolutie van dit virus aan de hand van de meest beruchte voorbeelden, van Trojaanse Paarden tot e-mailwormen. Samensteller Bas van de Poel vertelt erover.

  • Cannabismuseum

    Jun 30 2019

    Amsterdam heeft er weer een museum bij: het Cannabismuseum. Curator van het museum Thijs Roes geeft een beeld van de eeuwenlange geschiedenis van de plant, de teelt, het gebruik ervan en de strijd ertegen.

  • Stonewall

    Jun 23 2019

    Aankomende week is het precies vijftig jaar geleden dat in New York de zogeheten Stonewall-rellen begonnen. Aanleiding voor de ludieke homodemonstraties was de inval van politieagenten in burger in de homobar The Stonewall Inn in New York. De Stonewall-rellen, met leuzen als ‘Gay Power’, vormden de belangrijkste inspiratiebron voor de gay-parades over de gehele wereld. Historica Anna Tijsseling komt praten over de erfenis van Stonewall.

  • 'Reparations' terug op de Amerikaanse politieke agenda

    Jun 23 2019

    '40 acres and a mule': dat was wat de Amerikaanse overheid na de burgeroorlog als tegemoetkoming had beloofd aan de vrijgemaakte slaven. De belofte werd nooit vervuld, maar het idee dat die zogeheten 'reparations' er alsnog moeten komen is onder Democratische politici weer populair. De afgelopen week werd erover gedebatteerd in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Hoe groot is de kans dat de reparations er toch nog zullen komen, en hoe zou een systeem van reparations er in de praktijk uit zi...more

  • Philipp Bloms queeste naar het verhaal van zijn viool

    Jun 23 2019

    Hij wilde het liefst violist worden, maar werd historicus. En niet zomaar een historicus, maar een schrijver van belangrijke en gedegen boeken over het Europa van de twintigste eeuw. Ondertussen speelde hij voor zijn plezier viool op een vroeg achttiende-eeuws instrument dat door vele handen is gegaan. De historicus ging op zoek naar de man achter zijn viool, de vioolbouwer die zijn instrument de prachtige warm klank gaf. Hij beschreef zijn tocht in ‘Een Italiaanse reis. Een zoektocht naar de he...more

  • Oorlog en vrouwenarbeid

    Jun 23 2019

    De Tweede Wereldoorlog bracht, behalve veel narigheid, ook een goed ding teweeg: de oorlog bevorderde de emancipatie van de vrouw. Amerika had haar fabrieksarbeidster Rosie the Riveter, maar ook in Nederland gingen vrouwen aan het werk. Ze vervingen de mannen die waren opgeroepen voor de verplichte ‘Arbeitseinsatz’ in Duitsland. Na de oorlog werd onder de leuze ‘gezinsherstel is volksherstel’ aan deze verworvenheid snel een eind gemaakt. Historica Alies Pegtel komt praten over de kortstondige do...more

  • Marc Jansen over Ruslands worsteling met het verleden

    Jun 23 2019

    Het Rusland van Vladimir Poetin zit met een zware erfenis. Twee wereldoorlogen, twee revoluties, een burgeroorlog, decennia van sociale experimenten en een jacht op 'vijanden van het volk' hebben in nog geen veertig jaar minstens vijftig miljoen mensen het leven gekost. De Rode Utopie is nooit werkelijkheid geworden, waardoor de Russen terug blijven vallen op het verleden. Maar op welk verleden? Dat van Stalin? Dat van de tsaar? Marc Jansen schreef ‘De toekomst die nooit kwam’, over het Russisch...more

  • Kousenband-Willem

    Jun 23 2019

    Koning Willem-Alexander is deze week geslagen als ridder in de oudste Britse ridderorde, de ‘Most Noble Order of the Garter’ oftewel de Orde van de Kousenband. Leden van deze ridderorde uit de veertiende eeuw worden sinds 1946 benoemd door het Britse kabinet. Maar waaraan verdient onze Willem het voorrecht om opgenomen te worden in deze voormalige hoofse orde, bezeten van hoge idealen? David Onnekink is te gast.

  • Het Spoor Terug: Een vreemde eend tussen de kippen

    Jun 23 2019

  • Column Micha Wertheim

    Jun 23 2019

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • Westerbork

    Jun 16 2019

    Directeur Dirk Mulder stond aan de wieg van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork, dat van het voormalig doorgangskamp de herdenkingsplek maakte voor het lot van de joden in de Tweede Wereldoorlog. Nu hij, pensioengerechtigd, dertig jaar later afzwaait, krijgt hij doodsbedreigingen omdat hij de exclusiviteit van de tragische joodse historie zou ondermijnen. Westerbork en Mulder wilden namelijk deze week de Nacht voor de Vluchtelingen, de jaarlijkse solidariteitswandeltocht, laten starten vanui...more

  • Standbeeld voor Corry Tendeloo

    Jun 16 2019

    Ze was misschien wel de belangrijkste feministe in de Tweede Kamer: Corry Tendeloo, fractielid van de PvdA. Ze vocht tegen het ontslag van gehuwde vrouwen dat tot 1956 bestond, en dat dankzij haar werd afgeschaft. En ze verzette zich tegen de zogeheten bij wet vastgelegde handelingsonbekwaamheid van de gehuwde vrouw. Ook die sneuvelde door haar toedoen. Hoogste tijd dus voor een standbeeld vindt Vogue-columniste en historica Madeleijn van den Nieuwenhuizen. Ze is samen met Hedy d’Ancona te gast....more

  • Netflix-serie over verkrachtingsdrama

    Jun 16 2019

    Het veroorzaakte grote opschudding in 1989. Een witte jonge vrouw werd tijdens het joggen in Central Park op gruwelijke wijze verkracht en voor dood achtergelaten. Voor de brute misdaad werden vier zwarte jongens en een gekleurde jongen ten onrechte veroordeeld. Over het drama is nu op Netflix de serie ‘When They See Us’ te zien, die veel debat en discussie teweeg brengt in de Verenigde Staten. Amerikaniste Marka Valenta komt praten over de serie en de ophef.

  • Hongkong en China

    Jun 16 2019

    Ruim een miljoen mensen protesteerden deze week tegen de omstreden uitleveringswet in Hongkong. De wet moet het mogelijk maken criminelen voortaan uit te leveren aan China en daar te laten berechten in plaats van in Hongkong. Het massale protest komt voort uit de angst dat Hongkong haar resten autonomie verliest aan China, waar het sinds 1997 met behoud van privileges bij hoort. Maar hoe zit het eigenlijk met Hongkong en China en hoelang nog behoudt het staatje binnen de reuzenstaat enige zelfbe...more

  • Het Spoor Terug: De fotograaf van Apocalypse Now

    Jun 16 2019

    De Nederlandse fotograaf Chas Gerretsen was erbij toen Francis Ford Coppola zijn klassieker ‘Apocalypse Now’ maakte. Coppola wilde namelijk een echte oorlogsfotograaf op zijn set. Als voorbeeld voor de gestoorde fotograaf uit het filmscript Dennis Hopper. En dat werd dus Chas Gerretsen. De fotograaf kijkt met documentairemaker Lejo Siepe terug op de film en zijn leven.

  • Hebdomada Papae

    Jun 16 2019

    Deze week kwam Radio Vaticana met een primeur: een nieuwsuitzending. De wekelijkse nieuwsshow krijgt de titel ‘Hebdomada Papae’ oftewel ‘De week van de paus’. Het initiatief van het Vaticaan is geen poging het deels ‘vergeten’ kerk-Latijn te redden, maar moet gezien worden in het kader van het levend houden van deze schone taal, aldus het Vaticaan. Het enige probleem is, hoe woorden te vinden die in de Romeinse tijd nog niet bestonden. Classicus Steve van Beek is te gast.

  • Dwangarbeidmeisjes van de Goede Herder

    Jun 16 2019

    Deze woensdag verscheen een rapport over geweld in de jeugdzorg van de Commissie De Winter. Een deel van dat rapport velde ook een oordeel over de zogeheten ‘meisjes van de Goede Herder’. De meisjes die werkten voor deze zustercongregatie verrichtten tussen 1860 en 1978 allerhande arbeid die wij nu zouden benoemen als dwangarbeid en wellicht als moderne slavernij. Meestal ging het om ongehuwd zwangere vrouwen, misbruikte meisjes, voormalige prostituees en weesmeisjes. Hoogleraar victimologie van...more

  • De column van Abdelkader Benali

    Jun 16 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Surinaamse familiegeschiedenis

    Jun 09 2019

    Hij was een arme ongeschoolde Hindoestaan, zij een arme katholieke Surinaamse vrouw. Ze trouwden in 1955 op z’n Hindoestaans. Welbeschouwd trouwden ze niet alleen met elkaar, maar ook met hun familie, hun tradities en religies. Een zoon uit het huwelijk, de Surinaamse voormalige politicus Stanley Raghoebarsing, tekende onder het pseudoniem K.R. Sing de geschiedenis van zijn vader en moeder op. In het boek ‘Uit de klei van Saramacca’ kijkt hij terug op zijn zowel Hindoestaanse als katholieke root...more

  • Papa was Priester

    Jun 09 2019

    Hij hield het heel lange geheim voor haar. En zij had heel lang een vermoeden dat er iets met hem was. Dat kon ze zien aan allerhande kleinigheden, als hij een reisgebedje opzei voor ze op stap gingen, of als zijn horloge even zegende voordat hij het weglegde. Hij was, kortom, een gewezen priester en zij is zijn dochter. Over zijn weg naar het priesterschap toe en zijn weg ervan af, schreef ze het boek ‘Mijn vader was priester’. Joep en Katja Kreukels zijn te gast.

  • Noerejev

    Jun 09 2019

    Er is een nieuwe documentaire over het leven van Rudolf Noerejev, één van de beroemdste balletdansers ter wereld die uitgroeide tot een icoon van de popcultuur van zijn tijd. De film bestrijkt de periode vanaf het begin van zijn carrière tot aan het moment dat hij vanuit de Sovjet-Unie overliep naar het westen. De documentaire portretteert niet alleen de danser maar geeft ook een tijdsbeeld waarin de Koude Oorlog op zijn hoogtepunt was, de periode waarin Rudolf Noerejev uitgroeide tot een cultur...more

  • Marga Minco's 'bewariër'

    Jun 09 2019

    Het is een bizar toeval. Afgelopen week bleek dat schrijfster Marga Minco dit jaar de P.C. Hooftprijs kreeg uitgereikt door de kleinzoon van een echtpaar dat in haar leven een uiterst pijnlijke rol heeft gespeeld. De ouders van Marga Minco hadden namelijk, voor ze door de nazi’s gedeporteerd zouden worden en in Sobibor vergast, hun spullen in bewaring gegeven bij de grootouders van de huidige bestuursvoorzitter van de P.C.Hooftprijs. Na de oorlog had Marga Minco de spullen tevergeefs bij hen pro...more

  • Het Spoor Terug: Voetbalvrouwen

    Jun 09 2019

    Op 11 juni speelt het Nederlands vrouwenelftal haar eerste wedstrijd op het WK in Frankrijk. Als Europees kampioen hebben de vrouwen de favorietenstatus en trekken volle stadions, maar dat is heel lang anders geweest. Nog tot 1971 waren KNVB-voetbalvelden voor vrouwen verboden terrein. Wat was er allemaal voor nodig om het huidige succes te bereiken? Wies Bakker vroeg het aan de voetbalheldinnen van toen en nu. Een herhaling uit 2017.

  • De column van John Jansen van Galen

    Jun 09 2019

    De column is deze week van John Jansen van Galen.

  • Babistan

    Jun 09 2019

    ‘Wegwezen Satan’ en ‘We willen niet in Babistan leven’, klonk het deze week op het Wenceslasplein in Praag. Tienduizenden demonstranten riepen premier Andrej Babis op om op te stappen, want de premier zou 17 miljoen euro aan Europees subsidiegeld hebben misbruikt voor eigen zaken. En dit is niet de eerste keer dat om Babis de sfeer van corruptie hangt. Wat is de achtergrond van de electorale macht van Babis en wat is er aan de hand met het land van de Fluwelen Revolutie, die in 1989 indruk maakt...more

  • 50 jaar Woodstock

    Jun 09 2019

    Woodstock is dit jaar een halve eeuw oud, en ons eigen Woodstock, Pinkpop, nadert die leeftijd ook. Hét moment om terug te blikken. Bij ons is cultuurfilosoof en schrijver Maarten Doorman, die in zijn boek De Romantische Orde een hoofdstuk over Woodstock schreef.

  • Tolkien

    Jun 02 2019

    Hij wordt wel de vader van de fantasy genoemd. Zowel Harry Potter als Game of Thrones zijn schatplichtig aan hem. We hebben het natuurlijk over J.R.R. Tolkien, de schrijver van de wereldberoemde trilogie ‘The Lord of the Rings’ en ‘The Hobbit’. Zijn leven is nu verfilmd, en het is een spannende film geworden over de broederschap van kostschooljongens en de ervaring als frontsoldaat in de Eerste Wereldoorlog. De film gaat volgende week donderdag in première en wordt besproken door Thijs Porck, do...more

  • Onze geschiedeniscanon op de schop

    Jun 02 2019

    Onze historische canon, u weet wel, de 50 vensters op de vaderlandse geschiedenis, moet op de schop.Dat wil althans Minister van Engelshoven van Onderwijs. De vrouwen zijn er in ondervertegenwoordigd, en - belangrijker - de canon heeft te weinig aandacht voor de schaduwzijden van onze historie en moet daarom volgens de minister herijkt. We spreken historicus Chris van der Heijden, die al weer 6 jaar geleden het boek De Zwarte Canon schreef, om de officiele canon wat waarheidsgetrouwer te maken.

  • Keppel

    Jun 02 2019

    ‘Ik kan Joden niet aanbevelen om altijd en overal een keppeltje te dragen’, zei Felix Klein afgelopen week. De uitspraak van de Duitse regeringsadviseur voor de bestrijding van het antisemitisme schoot velen in het verkeerde keelgat. Er was in Duitsland veel kritiek en in Nederland werd een speciale demonstratieve ‘Keppel Op-dag’ georganiseerd. Maar hoe is het gesteld met het groeiende antisemitisme en waar komt de traditie van het keppeltje eigenlijk vandaan. Journaliste en rabbijn Tamarah Beni...more

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Jun 02 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken, met ditmaal:'Onweer. Een kleine cultuurgeschiedenis 1752-1830' van Jan Wim Buisman'Bouwmeesters en zedenmeesters. Geschiedbeoefening in Nederland tussen 1830 en 1870' van Pieter Huistra'Adolf Hitler. Ondergang', het tweede deel van de Hitlerbiografie van Volker Ullrich‘De geheugenlozen. De herinnering als wapen tegen populisme’ van Geraldine Schwarz.

  • Het Spoor Terug, Mannen met baarden, over Ernest Hemingway

    Jun 02 2019

    Dit jaar is het 120 jaar geleden dat Ernest Hemingway werd geboren. Vandaar dat er een extra bijzondere editie van de Hemingway look-a-like contest in Florida plaatsvindt. Ieder jaar verzamelen 150 mannen zich in het zuidelijkste puntje van Florida om te strijden om de titel van best lijkende Hemingway. Laura Stek ging eerder naar Key West om te zien hoe de deelnemers zich met de schrijver identificeren, welk beeld ze van Hemingway hebben en hoe dat beeld gecreëerd is. Want Hemingway, zo blijkt ...more

  • Geelvinck Muziek Museum in gevaar

    Jun 02 2019

    Deze week opent het Geelvinck Muziek Museum in Zutphen een expositie over oosterse betovering van westerse achttiende-eeuwse muziek. Daarbij moeten we bijvoorbeeld denken aan het zeer bekende wijsje Alla Turca van Mozart dat in het museum op een vroeg negentiende-eeuwse Weense fortepiano is te horen. Maar misschien is het wel de laatste tentoonstelling in het museum, want de armlastige gemeente Zutphen heeft het museum de wacht aangezegd. De Gemeente is bijna failliet en wil het museum niet lang...more

  • De column van Nazmiye Oral

    Jun 02 2019

    De column is deze week van Nazmiye Oral.

  • D-Day bevrijdingssjournaals

    Jun 02 2019

    Aanstaande 6 juni is het 75 jaar geleden dat de invasie in Normandië begon. De operatie die bekend kwam te staan als D-Day luidde de bevrijding van West-Europa in. Vanaf volgende week maandag kijkt het NOS-journaal met een extra historisch zogeheten bevrijdingsjournaal terug op D-Day en de dagen die eraan vooraf gingen. Te gast is Herman van der Zandt, presentator van de bevrijdingsjournaals.

  • Zoektocht naar Doggerland, 'Lied van de Tijd'

    May 26 2019

    Ruim 7000 jaar geleden, in Brexitloze tijden, zaten Engeland en het vasteland van Europa nog gewoon aan elkaar vast. Het gebied heette Doggerland en bestond uit een gigantisch laagland dat de oostkust van Engeland verbond met onder meer Nederland. Er liepen mammoeten rond, jagers en verzamelaars in berenvellen en allerhande diersoorten. Het gebied verdween in 5000 voor Christus - dankzij een stijgende zeespiegel - voorgoed onder water. Julia Blackburn ging in haar boek ‘Lied van de tijd’ op zoek...more

  • Vrijwilligers voor de Waffen-SS

    May 26 2019

    Circa 25.000 Nederlandse mannen meldden zich tijdens de bezetting aan bij de Waffen-SS. Ze gingen veelal naar het Oostfront om te vechten tegen het communistische spook. Geen ander Europees land leverde zoveel vrijwilligers voor Hitlers keurtroepen als Nederland. Wat bezielde de mannen, uit welke kringen kwamen zij, en hoe verging het deze als landverraders gebrandmerkte mannen na de oorlog? Evertjan van Roekel onderzocht persoonlijke dossiers van ex-SS’ers en schreef ‘Veldgrauw. Nederlanders in...more

  • Trinta di mei, Curacao

    May 26 2019

    Het begon als een staking, maar het werd al gauw een volksopstand. Trinta di mei oftewel ‘dertig mei’ 1969 is een gebeitelde datum in Curaçao. Op die dag, volgende week vijftig jaar geleden, was het geduld van de zwarte en gekleurde arbeidersbevolking met het witte bevoorrechte regime op. Het werd tijd voor verandering en sociale hervormingen. Maar kwamen die er ook, en hoe kijkt Curaçao terug op de opstand van toen?

  • Het Spoor Terug: Bommen op Den Helder

    May 26 2019

    ‘En toen hoorde ik voor het eerst dat meest sinistere, meest satanische geluid dat de schepping ooit gekend heeft: het gieren van neerkomende bommen.’ Een citaat van schrijver Anthony van Kampen over het eerste Duitse bombardement op Den Helder op 14 mei 1940, een paar uur na de capitulatie. Er zullen nog meer dan 150 bombardementen volgen, maar dan door geallieerde vliegtuigen. En dat al vanaf eind mei 1940. Daarmee is Den Helder veruit de meest gebombardeerde stad van Nederland. Een spookstad ...more

  • Einsteins zonsverduistering, 100 jaar geleden

    May 26 2019

    Het was de belangrijkste zonsverduistering in de geschiedenis van de wetenschap, want ze ‘bewees’ op 29 mei 1919 Einsteins relativiteitstheorie. Er werd dan ook werk van gemaakt met wetenschappelijke experimenten door deskundigen, zowel tijdens de verduistering als daarna. Wetenschapsjournalist Govert Schilling komt praten over de verduistering die de doorbraak van Einstein betekende.

  • De column van Abdelkader Benali

    May 26 2019

    Rotterdam en zijn geschiedenis

  • Buitenechtelijke Hendrikszoon

    May 26 2019

    Nederland was in 1979 vol van de ontdekking: de erkend schuinsmarcheerder prins Hendrik, de echtgenoot van Wilhelmina, bijgenaamd Varkens Heintje, zou een buitenechtelijke zoon hebben gehad, Pim Lier. Uit recent opengestelde documenten uit het Nationaal Archief blijkt hoe het koningshuis in de jaren twintig en dertig haar best deed de onthulling ervan te voorkomen. Oranjehistoricus Dik van der Meulen dook in de papieren van de affaire-prins en zijn nazaat en schreef in ‘Historisch Nieuwsblad’ ee...more

  • Aladdin

    May 26 2019

    Deze week gaat de film Aladdin in première. De musicalfilm van Disney is gebaseerd op de gelijknamige animatiefilm die weer is geïnspireerd op de sprookjes van Duizend-en-een-nacht. Deze keer zijn Aladdin en prinses Jasmine geen getekende figuurtjes, maar levensechte acteurs. Maar hoe zit het ondertussen met de geromantiseerde weergave van de Arabische wereld? Is Aladdin inmiddels vrij van westerse stereotyperingen of hangen er nog wat zogeheten oriëntaalse eigenschappen aan hem? Arabiste en cul...more

  • Koopman met ballen

    May 19 2019

    De Nederlandse koopman uit de Gouden Eeuw. Hij was, zei men, verwijfd en te zachtaardig. Tegelijkertijd werd beweerd dat hij een eersteklas winstzuchtig, kwaadaardig en onbetrouwbaar geval was. Thuis viel hij soms nog wel een beetje mee, maar in de kolonie gedroeg hij zich als een superieur beest, een christen onwaardig. Historica Dorothee Sturkenboom ging op zoek naar de toegedichte elementen van vrouwelijkheid en mannelijkheid van de vaderlandse koopman en schreef ‘De ballen van de koopman’. D...more

  • Het Spoor Terug: De Duiven

    May 19 2019

    Het was ‘een kleine wereld in een grote’: het nieuwe burgerweeshuis dat in 1960 in Amsterdam aan het IJsbaanpad in gebruik genomen werd. Architect Aldo van Eyck creëerde een complex dat oogde als een kashba of een labyrint. Wezen, maar ook uit huis geplaatste kinderen werden er onderverdeeld in verschillende groepen: de meeuwen, de merels, de duiven en de eagles. Hoe hebben zij hun verblijf ervaren? En wat waren de idealen achter het complex?

  • Game of Thrones

    May 19 2019

    Reuzen, draken, ridders, drakendoders, jonkvrouwen. Ze komen allemaal voor in de serie Game of Thrones. Aanstaande zondag is het na acht seizoenen griezelen en smelten voorbij met de fantasy-pret, gebaseerd op middeleeuwse mythen en legendes. Middeleeuwenkenner Sanne Frequin neemt ons mee naar de wereld van verraad en trouw en vertelt over het geheim achter de succes-serie.

  • Deutschlandlied

    May 19 2019

    Er is weer eens gedoe over Das Deutschlandlied. Het volkslied zou, ondanks verwijdering van de besmette beginzin Deutschland, Deutschland Uber alles, herinneringen oproepen aan de nazitijd en bovendien niet aanslaan bij de vele voormalig Oost-Duitsers. Dat althans zegt Bodo Ramelow, minister-president van de oostelijke Duitse deelstaat Thüringen. De politicus pleit voor een nieuw inclusief volkslied. Journalist en correspondent Nederland voor Duitsland Annette Birschel komt praten over nieuwe en...more

  • Column Abdelkader Benali

    May 19 2019

    De column is deze week van Abdelkader Benali.

  • Circuit Zandvoort

    May 19 2019

    Het komt er toch van: het circuit van Zandvoort wordt na 30 jaar uit bedrijf te zijn geweest in ere hersteld. Zandvoort krijgt het Formule 1-circus met Max Verstappen over de vloer. Het circuit is in 1948 gebouwd op het puin van de door de Duitsers vernietigde badplaats, die voor de oorlog een van de strandparels was van Nederland. Maar wat deed de racebaan met Zandvoort en wat gaat het nieuwe circuit van prins Bernhard junior voor de badplaats betekenen?

  • Apartheid-stadje Welkom

    May 19 2019

    Welkom heette het goudmijnstadje dat door fotograaf Ad van Denderen en journalist Margalith Kleijwegt in de tijd van de apartheid in boekvorm werd vastgelegd. Nu, decennia nadien, reisden auteur en fotograaf opnieuw naar het stadje om verslag te doen van Welkom in het nieuwe bevrijde Zuid-Afrika. Daarbij werden ze bijgestaan door fotograaf Lebohang Tlali, die indertijd opgroeide in het stadje en de auteurs liet weten dat hun boek over zijn geboorteplaats ‘zijn leven veranderde’. Het nieuwe boek ...more

  • Vijftig jaar wervingsverdrag Marokko-Nederland

    May 12 2019

    Volgende week dinsdag is het precies een halve eeuw geleden dat Nederland en Marokko een wervingsverdrag ondertekenden waarin de Marokkaanse arbeidsmigratie naar ons land officieel werd geregeld. De migranten heetten toen nog gastarbeiders en zouden hier tijdelijk verblijven. Inmiddels telt Nederland 400.000 burgers met een Marokkaanse achtergrond. Kortom, ze horen bij Nederland, als klompen bij Volendam. Maar hoe is het de eerste en de volgende generaties vergaan? Historica Nadia Bouras en Abdo...more

  • Paradijslust

    May 12 2019

    De hof van Eden, Columbus meende hem gevonden te hebben, en zo ook Amerigo Vespucci. De zoektocht naar de tuin der lusten van Adam en Eva hield de mensheid generaties lang bezig. God had het paradijs alleen maar tijdelijk op slot gedaan voor de zondige mens, meende men zeker te weten. Journalist en historicus Tom Buijtendorp schreef ‘Het ware paradijs’ en ging in het voetspoor van vroegere Edentuiniers op drie continenten op zoek naar overblijfselen van de hof. De auteur is te gast.

  • Met Aletta de wereld rond

    May 12 2019

    We kennen haar als het boegbeeld van de eerste vaderlandse feministische golf. Dat Aletta Jacobs ook de wereld rond reisde ten bate van de vrouwenzaak is minder bekend. Toch trok ze in 1911 en 1912 van Duitsland naar Finland, van Japan naar China, en van Egypte naar Zuid-Afrika om het vrouwenkiesrecht te bepleiten. Ruim honderd jaar later is haar wereldreis voor televisie overgedaan om te kijken hoe het inmiddels ter plekke met de zaak van de vrouwen is gesteld. Zondagavond is de eerste afleveri...more

  • Mens als natuurramp

    May 12 2019

    Deze week kwam een schokkend VN-rapport uit over biodiversiteit. Daarin werd de noodklok geluid over de staat van het leven op aarde: ruim een miljoen soorten dreigen uit te sterven, en de biodiversiteitscrisis is even zorgwekkend is als het klimaatprobleem. Of de ernst van de situatie tot de mens zal doordringen blijft de vraag. Want de geschiedenis leert ons dat de mens maar weinig oog heeft voor de beesten en planten die we niet op ons bordje verlangen. Zo weet ook Jelle Reumer, hoogleraar pa...more

  • Het Spoor Terug: De Windrevolutie

    May 12 2019

    Nederland zit midden in een windrevolutie, want windmolens zijn het helemaal. Maar hoe zit het met de idealen van begin jaren zeventig toen het motto was: ‘bouw zelf je eigen windmolen’? Documentairemaker Marten Minkema ging op zoek naar pioniers en theologen van de windmolens uit vroegere alternatieve tijden en maakte de documentaire: de windrevolutie.

  • Column Micha Wertheim

    May 12 2019

    De column is deze week van Micha Wertheim.

  • CD over verzetstheoloog Bonhoeffer

    May 12 2019

    Hij was een beroemde predikant en theoloog die al tegen Hitler was, maar Dietrich Bonhoeffer liet het niet bij woorden. Hij stelde een daad en deed mee aan de samenzwering tegen de Führer met als doel hem te doden. De aanslag van 20 juli 1944 mislukte, en Bonhoeffer werd gevangengezet en geexecuteerd. De Zeeuwse folkgroep de Sunshine Cleaners maakte de cd ‘Silent Voices’ met liedjes over leven en werk van Bonhoeffer. Sjef Hermans en Jacqueline Heijmans komen zingen en praten over de beroemde the...more

  • Britse Toetanchamon

    May 12 2019

    Een rijkgevulde grafkamer van een 7e-eeuwse koning. Het werd in 2003 gevonden in het Engelse Essex, en de inhoud van de grafkamer is na jaren van onderzoek en restauratie sinds gisteren in het Engelse Southend Central Museum te bewonderen. The Guardian noemt de vondst “het Britse equivalent van het graf van Toetanchamon.” Of de vondst écht zo bijzonder is, en of we allemaal deze zomer naar Essex moeten, bespreken we met Johan Nicolay, archeoloog bij de Universiteit Groningen en kenner van de vro...more

  • Philip Mechanicus

    May 05 2019

    Zijn verslag over Westerbork, ‘In depot’ is van een van de meest indrukwekkende egodocumenten uit de Tweede Wereldoorlog. De journalist Philip Mechanicus (1889-1944) heeft nu zijn herziene en uitgebreide biografie, geschreven door Koert Broersma, die nieuw materiaal vond over de arrestatie van zijn hoofdpersoon. Daarnaast maakte zijn kleindochter Elisabeth Oets de voorstelling ‘Wachten op transport’. Koert Broersma en Elisabeth Oets zijn te gast.

  • Kampcommandant Gemmeker

    May 05 2019

    Hij was verantwoordelijk voor de deportatie van meer dan tachtigduizend joden vanuit Westerbork naar de vernietigingskampen. Meestal gaf hij persoonlijk, ‘met een wenk met de hand’, het vertreksein voor de treinen. Albert Konrad Gemmeker, commandant van Kamp Westerbork, kreeg na de oorlog tien jaar. Wegens goed gedrag kwam hij na zes jaar weer vrij: in 1951 was hij weer terug in zijn geboortestad Düsseldorf. Moordwerk en karakter van de zogeheten ‘gentleman-commandant’ SS-Obersturmführer Albert ...more

  • Het Spoor Terug: Zuchthaus Siegburg

    May 05 2019

    De student Theo Vogels uit Hilvarenbeek weigerde in april 1943 de zogeheten loyaliteitsverklaring van de bezetter te ondertekenen. In plaats daarvan ging hij bij het verzet. Hij werd gepakt, naar Duitsland getransporteerd en overleed in een kleine cel in een gevangenis in Siegburg, een paar dagen voor de bevrijding. Documentairemaker Rene Oomen reconstrueerde zijn verzetsdaden, gevangenneming en laatste jaren en maakte daar de documentaire Zuchthaus Siegburg over.

  • Heropening moordonderzoek op mentor Thatcher

    May 05 2019

    De Engelse politicus Airey Neave werd in 1979 opgeblazen door een zware autobom. Neave was de mentor van Margaret Thatcher en zou in haar kabinet de portefeuille Noord-Ierland gaan beheren. De geslaagde moordaanslag - waarschijnlijk gepleegd door de IRA - is nooit opgehelderd. In opdracht van Binnenlandse Zaken kijkt Scotland Yard nu opnieuw naar de moordzaak, waarover onlangs het boek ‘The man who was Saturday’ verscheen van historicus Patrick Bishop. Het boek werpt mogelijk nieuw licht op de a...more

  • Cuba na Castro

    May 05 2019

    Al sinds de revolutie in 1959 emigreerden veel Cubanen naar het buitenland, in eerste instantie uit angst voor het communisme en daarna om de 'Speciale Periode' van honger en uitzichtloosheid te ontvluchten. De Cubaans-Nederlandse Yuri Capetillo Hardy keerde voor de reisserie ‘Cuba na Castro’ terug naar zijn geboorteland om te kijken wat er veranderd is. De regisseur, Maaike de Gruyter, is te gast.

  • Concentratiekampjasje

    May 05 2019

    Een gestreept concentratiekampjasje is een van de aangrijpende stukken uit de moderne historische collectie van het Rijksmuseum. Het werd ooit gedragen door kampoverlevende Isabel Wachenheimer. Zij liet een uitgebreid archief na, met vooral fotoalbums. Claartje Wesselink, historica en conservator van het Rijks, zocht de familiegeschiedenis van de Wachenheimers uit en schreef ‘Memory is the Only Paradise. Photographs from a Jewish Family Archive’. De historica is samen met Carol Elon, de dochter ...more

  • Column John Jansen van Galen: De politieke mokerslag door de decennia heen

    May 05 2019

    De politieke mokerslag door de decennia heen

  • Nieuwe homohaat, Amerikaanse haatprediker

    Apr 28 2019

    Hij vindt dat lhbt’ers door overheden geëlimineerd moeten worden, maar wat ook mag, is dat “ze zichzelf een kogel door het hoofd schieten”. Haatprediker Steven Anderson wil op 23 mei naar Nederland komen om zieltjes te winnen. Het COC lobbyt inmiddels tegen de komst van de Amerikaan. Maar wie is de predikant van de Faithful Word Baptist en past zijn optreden, net als de Nashvilleverklaring, in een nieuwe anti-homo golf? Historica Anna Tijsseling is te gast.

  • Moffenmeiden. Over soldatenliefjes, knippers en omstanders

    Apr 28 2019

    Meisjes die kaalgeschoren worden omdat ze het met de Duitsers hadden gedaan. Het zijn even bekende als beschamende beelden. In mei 1945 werden vrouwen die geheuld hadden met de bezetter, de zogeheten moffenmeiden, publiek te schande gemaakt. Journaliste Rianne Oosterom sprak met ooggetuigen, spitte archieven door en ontdekte het laatste slagveld van de Tweede Wereldoorlog: het vrouwenlichaam. Ze schreef ‘Moffenmeiden, over soldatenliefjes, knippers en omstanders’. De schrijfster is te gast.

  • Historische boeken met Wim Berkelaar

    Apr 28 2019

    Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Wido Smeets, Goed gerei. Opkomst en ondergang van een (meubelmakers)familieGerard Aalders, Het Instituut. Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie als speelbaal van Den Haag en KoningshuisAndrew Roberts, Winston Churchill. De biografie

  • Het Spoor Terug, Karl Marx Universiteit

    Apr 28 2019

    De eerste bezetting door studenten was niet die van het Maagdenhuis, maar was de bezetting van Katholieke Economische Hogeschool in Tilburg in het voorjaar van 1969. Al voor die tijd hadden studenten de letters Karl Marx Universiteit op de gevel van het lesgebouw gekalkt. Die tekst op de muur zou de opstandige studenten tot in lengte van dagen achtervolgen. Want noch in het rode Nijmegen, noch in het hippe Amsterdam verwezen actievoerders zo direct naar de oervader van hun opstandigheid. Paul va...more

  • Gramsci, cultuurmarxist avant la lettre

    Apr 28 2019

    Antonio Gramsci. Wie in Italië komt, die herkent zijn naam wel van de vele pleintjes en straten die naar hem zijn vernoemd. En anders wel van de posters met zijn portret die in linksige universiteitsboekwinkeltjes hangen. Gramsci was een marxistisch filosoof die uitgroeide tot de martelaar van het anti-fascisme, een soort Italiaanse Che Guevarra. Zijn bekendste werk, dat hij optekende in de gevangenis, is nu in het Nederlands vertaald, en voorzien van een voorwoord door historicus Arthur Westste...more

  • Een nieuwe Japanse keizer

    Apr 28 2019

    Op 30 april treedt de Japanse keizer Akihito af, hij is zogezegd oud en der dagen zat. Een dag later, op 1 mei, betreedt zijn opvolger de negen-en-vijftigjarige Naruhito de keizerstroon. Met de kersverse keizer breekt ook een nieuw keizerlijk tijdperk aan. De tijd van ‘harmonie bewerkstelligen’ vervangt de vorige periode, de tijd van de vrede. Japanoloog en hoogleraar in Leden, Ivo Smits komt vertellen over de betekenis van de keizer en de keizerlijke tijdvakken.

  • De avant-gardisten

    Apr 28 2019

    Het was de grote proletarische revolutie die de mens voorgoed zou veranderen. En daar hoorde kunst bij. Zo meenden de nieuwe machthebbers die vijf maanden na de Oktoberrevolutie van 1917 nu wereldberoemde kunstenaars als Marc Chagall en Vasili Kandinsky op hoge ambtelijke posten benoemden. Het huwelijk tussen de avant-gardisten en de bolsjewiki bleek echter maar beperkt houdbaar. Want de nieuwe mens van de kunstenaars paste niet in het program van de Communistische Partij. Ruslandkenner en slavi...more

  • Column Nelleke Noordervliet

    Apr 28 2019

    ' De Arme Loes'