PodNL is gratis maar niet goedkoop. Wil je ons steunen? Neem dan je...

Podcast

Drang naar samenhang

De wereld waarin wij leven is complex en lijkt steeds ingewikkelder te worden. Om hierin succesvol te kunnen (over)leven, moeten we deze wereld begrijpen. Maar hoe doen we dat eigenlijk? Aan de hand van alledaagse voorbeelden uit de politiek, sport, cultuur en wetenschap geven hoogleraar Rolf Zwaan, auteur van het boek Drang naar samenhang en psycholoog Anita Eerland, psycholoog, antwoord op deze belangrijke vraag.  Drang naar samenhang: de podcast voor iedereen die geïnteresseerd is i...more

Afleveringen

  • Seizoensafsluiting

    Jun 28 2022

    In deze voorlopig(!) laatste aflevering van Drang naar Samenhang bespreken we onze plannen voor de zomer(vakantie), wat een detox van social media kan opleveren en hoe we na de zomer denken verder te gaan met de podcast. Ook beantwoorden we een aantal vragen van luisteraars én we vertellen je hoe je een gesigneerd exemplaar van het boek Drang naar Samenhang kunt winnen.BronEl-Khoury, J., Haidar, R., Kanj, R. R., Bou Ali, L., & Majari, G. (2021). Characteristics of social media 'detoxificatio...more

  • Hoe effectief communiceren we eigenlijk?

    Jun 21 2022

    “The single biggest problem in communication, is the illusion that it has taken place” is een bekende uitspraak van George Bernard Shaw. Maar zijn we echt zo slecht in het inschatten van ons vermogen om succesvol te communiceren? Geldt dit voor zowel spreker als luisteraar? En kunnen we de kans op succesvolle communicatie beter inschatten als de kans daarop sowieso kleiner is, bijvoorbeeld als de spreker en luisteraar elkaars taal niet spreken? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek prob...more

  • Beïnvloeden gezichtsuitdrukkingen je gevoel?

    Jun 14 2022

    We lachen als we vrolijk zijn, maar worden we ook vanzelf vrolijk als we doen alsof we lachen? In deze vraag zijn onderzoekers al jarenlang geïnteresseerd. Het idee dat onze gezichtsuitdrukking beïnvloedt hoe we ons voelen, wordt de facial feedback hypothese genoemd. Wat weten we na decennia onderzoek over het effect van gezichtsuitdrukkingen op ons gevoel? Dat is de vraag die we in deze aflevering proberen te beantwoorden. BronnenColes, N.A., Gaertner, L., Frohlich, B., Larsen, J.T., &...more

  • Echokamers en Sociale Media

    Jun 07 2022

    Met een echokamer wordt het principe bedoeld dat onze eigen ideeën en overtuigingen steeds worden bevestigd als we ons omringen met mensen die net zo zijn als wij. Dat gebeurt in het dagelijks leven, maar ook online. Gedacht wordt dat deze online echokamers zorgen voor politieke polarisatie, maar is dat wel zo? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vraag te beantwoorden.BronnenLewis-Kraus, G. (3 juni 2022). How harmful is social media? The New Yorker. https://www.newyor...more

  • Misinformatie: Probleem of niet?

    May 31 2022

    Misinformatie is een populair onderwerp op de sociale media. Vaak worden problemen met misinformatie genoemd, maar wat zijn die precies? En waar komt de angst voor misinformatie vandaan? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen.BronAltay, S. en Acerbi, A. (in prep.). Misinformation is a threat because (other) people are gullible. https://psyarxiv.com/n4qrj See acast.com/privacy for privacy and opt-out information.

  • Matthieu, Max en Memphis: What’s in a name?

    May 24 2022

    “Matthieu”, “Max” “Memphis”: iedereen heeft een naam. Wat zegt een naam over iemand? En hoe beïnvloedt je naam je gedrag en dat van anderen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen.BronnenNederlandse voornamenbank: https://www.meertens.knaw.nl/nvb/Banerjee, R., Reitz, J.G. en Oreopoulos, P. (2017). Do large employers treat racial minorities more fairly? A new analysis of Canadian field experiment data. Burton, M., Jenkins, R., en Robertson, D. J...more

  • Wat maakt iemand saai?

    May 17 2022

    In de vorige aflevering speculeerden we al even over wat voor mensen we saai vinden, maar hier wordt ook onderzoek naar gedaan. Welke kenmerken maken iemand saai? Welke beroepen en hobby’s horen daar bij? En hoe gaan we om met mensen die we saai vinden? In deze aflevering bespreken we onderzoek Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen.BronTilburg, W.A.P. van, Igou, E.R., en Panjwani, M. (2022). Boring people: Stereotype characteristics, interpersonal ...more

  • De tirannie van film

    May 10 2022

    Als een groep mensen een film kijkt, blijkt nagenoeg iedereen op hetzelfde moment naar dezelfde plek op het scherm te kijken. Kennelijk zijn filmmakers dus heel goed in het manipuleren van onze aandacht. Hoe doen ze dat? Zijn die trucjes veranderd over de jaren heen? En hoe zorgen filmmakers ervoor dat we opgaan in een film? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.Meer over verhalen vind je in Hoofdstuk 5 en 8 van het boek Drang naar Samen...more

  • Waarom houden wij van muziek?

    Apr 25 2022

    De meeste mensen hebben een voorliefde voor muziek (maar niet per se dezelfde). Dat is opmerkelijk want er lijkt geen evolutionair voordeel te zijn van het houden van muziek. Waar komt deze voorliefde vandaan? En welke factoren hebben invloed op onze muziekvoorkeur? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.BronThompson, W.F., Bullot, N.J., & Margulis, E.H. (2022). The psychological basis of music appreciation: Structure, self, source. P...more

  • Waarom zijn wij nieuwsgierig?

    Apr 12 2022

    Wil jij ook altijd alles weten? Grote kans dat je nieuwsgierig bent. Maar waarom zijn we nieuwsgierig? Waar zijn we nieuwsgierig naar? Kun je ook té nieuwsgierig zijn? En hoe kom je erachter of je (extra) nieuwsgierig bent naar morbide zaken? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.Meer over concludeerdrang vind je in Hoofdstuk 14 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen. BronnenDubey, R., & Griffiths, T...more

  • Doomscrolling

    Apr 05 2022

    Urenlang het ene na het andere negatieve nieuws lezen kan ervoor zorgen dat je je somber en angstig gaat voelen. In dat geval doe je misschien aan doomscrolling, een nieuw fenomeen dat officieel nog geen woord is. Wat is dit precies? Waarom doen we het? Wat zijn de mogelijke gevolgen en hoe kom je ervan af? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.BronnenBuchanan K, Aknin LB, Lotun S, Sandstrom GM (2021) Brief exposure to social media durin...more

  • #24 Je weg vinden

    Mar 24 2022

    We hebben het in eerdere afleveringen van deze podcast gehad over hoe wij onszelf, anderen en (complexe) gebeurtenissen begrijpen. Maar hoe zit het met de ruimte waarin wij ons bevinden en waarin deze gebeurtenissen plaatsvinden? Hoe begrijpen we die eigenlijk? Zijn we daar - net als andere dieren - goed in? Taxichauffeurs in Londen in ieder geval wel, die kennen de hele stad uit hun hoofd. Hoe hebben zij dit geleerd? En heeft ons gebruik van een GPS invloed op hoe wij de ruimte om ons heen begr...more

  • #23 Metaforen en analogieën

    Mar 17 2022

    Soms komen we situaties tegen die zo complex of abstract zijn dat we ze moeilijk kunnen begrijpen. Gelukkig kunnen we dan vertrouwen op metaforen en analogieën, twee cognitieve mechanismen die ons helpen tot (enig) begrip te komen. Wat zijn dit nu precies? Hoe beïnvloeden ze ons begrip van een situatie? En hoe vaak komen ze eigenlijk voor? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.Meer over het gebruik van metaforen vind je in hoofdstuk 1 van het b...more

  • #22 Oekraïne: (des)informatie, experts en deelgedrag

    Mar 10 2022

    Na corona bevinden we ons opnieuw in een situatie waarin we worden overspoeld met nieuwsberichten. Om de situatie in Oekraïne zo goed mogelijk proberen te begrijpen worstelen we ons door deze berichten heen. Hoe beïnvloeden die ons denken over de situatie? Hoe weten we of een bericht afkomstig is van een expert? En wat maakt dat we sommige berichten meer delen online dan andere? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.Bronnen:Berger, J. (2011). A...more

  • #21 Sociale media, discussies en wappies

    Feb 24 2022

    Veel mensen gebruiken sociale media om te communiceren en een luisteraar had hier wat vragen over. Wat maakt interacties op sociale media soms zo heftig? Wat is precies een wappie? En hoe voorkom je dat online interacties uit de hand lopen? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.Bronnen:Blog post over discussies met mensen met een andere mening Suler, J. (2004). The online disinhibition effect. CyberPsychology & Behavior, 7(3), 321-326....more

  • #20 Donald Trump begrijpen

    Feb 17 2022

    Als er iemand de afgelopen jaren voor veel onbegrip heeft gezorgd, dan is het Donald Trump wel. Er is veel over de voormalige president van de Verenigde Staten gesproken en geschreven. Een recent artikel noemt de narratieve identiteit (zie aflevering 16) van Donald Trump als mogelijke oorzaak van een deel van het onbegrip. Wat is er zo opvallend aan die narratieve identiteit? En wat kunnen we van dit specifieke geval leren over onszelf? Aan de hand van dit recente artikel bespreken Rolf en Anita...more

  • #19 Bedoelingen begrijpen

    Feb 10 2022

    Een automobilist die jou expres dwars wil zitten, een collega die jou bewust negeert op een receptie of een navigatiesysteem dat jou per se een gemiste afslag alsnog wil laten nemen. Het lijkt alsof we continu en automatisch bedoelingen toeschrijven aan mensen én dingen. Wat maakt dat we gedrag van anderen zien als intentioneel? Hoe komt het dat we ook intenties aan dingen toeschrijven? En heeft dat eigenlijk nut? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze...more

  • # 18 Complotdenken versus kritisch denken

    Feb 03 2022

    Kritisch denken wordt vaak gezien als vaardigheid die beschermt tegen het geloof in complotverhalen, terwijl complotdenkers zichzelf juist lijken te zien als kritische denkers. Hoe zit dat nu precies? Wat wordt er met kritisch denken en complotdenken bedoeld? En hoe kan complotdenken ervoor zorgen dat mensen in een heel scala aan complotverhalen gaan geloven? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.Meer over complotverhalen vind je in hoof...more

  • #17 In beelden denken

    Jan 27 2022

    Deze aflevering staat in het teken van denken in beelden, oftewel mental imagery. Dat is het zien (of horen/ruiken/proeven/voelen) van iets dat je niet direct waarneemt. Wat is de functie van denken in beelden? Hoe kun je jouw vermogen om in beelden te denken meten? En wat nu als je niet in beelden kunt denken? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.  Meer over mental imagery vind je in Hoofdstuk 9 van het boek Drang naar Samenhang: De...more

  • #16 Jezelf begrijpen

    Jan 24 2022

    Om de wereld om ons heen te kunnen begrijpen, moeten we ook de mensen in die wereld begrijpen. In een eerdere aflevering bespraken we hoe we anderen begrijpen. In deze aflevering staat het begrijpen van onszelf centraal. Hoe vormen we onze identiteit? Welke rol speelt het geheugen daarbij? En welke verhalen vertellen we onszelf en anderen over wie wij zijn? Aan de hand van psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over het semantisch geheugen vind je in...more

  • #15 Tot hier en verder

    Dec 20 2021

    In deze aflevering blikken Rolf en Anita terug op de afgelopen 14 afleveringen en brengen ze samenhang aan in de onderwerpen die de revue zijn gepasseerd. Daarnaast bieden zij een inkijk in de onderwerpen die zij in het nieuwe jaar willen gaan bespreken. Wil je kans maken op een gesigneerd exemplaar van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen? Stuur dan vóór 5 januari 2022 een mailtje naar drangcast@gmail.com. Suggesties voor onderwerpen voor een nieuwe reeks kun je ook ...more

  • #14 Anderen begrijpen

    Dec 13 2021

    Om de wereld om ons heen te kunnen begrijpen, moeten we ook de mensen in die wereld begrijpen. Hoe proberen we het gedrag van een ander te verklaren? Hoe weten wat iemand anders denkt? En hoe verschilt het begrijpen van een ander met het begrijpen van jezelf? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.  Meer over dit thema vind je in hoofdstuk 5 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen.  Bronnen:...more

  • #13 Botsende gedachten

    Dec 06 2021

    We hebben allemaal wel eens last van botsende gedachten. Blijven roken terwijl je weet dat het slecht is voor je gezondheid, jezelf omschrijven als ‘begaan met het milieu’ en toch het vliegtuig pakken, of claimen van dieren te houden en vlees eten. Dit soort botsende gedachten leiden tot een ongemakkelijk gevoel. Hoe komt dat? Wat is de functie daarvan? En op welke manieren kunnen we met botsende gedachten omgaan? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden ...more

  • #12 Kiki & Bouba

    Nov 29 2021

    Hoe komt het dat Kiki klinkt als iets wat puntig is en een scherpe smaak heeft, terwijl Bouba het idee oproept van iets wat rond en romig is? Komt dat door de klanken? Door de manier waarop we deze niet-bestaande woorden schrijven? Rolf en Anita bespreken recent onderzoek naar hoe klanken onze interpretatie van een taal kunnen beïnvloeden. En wat vertelt dit onderzoek ons over hoe een taal ontstaat en hoe wij een taal leren? In het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen...more

  • #11 Kort door de bocht

    Nov 22 2021

    We worden dagelijks geconfronteerd met grote hoeveelheden informatie. Als we die informatie allemaal heel grondig zouden verwerken, zou ons brein uitgeput raken. We maken daarom gebruik van trucjes om efficiënt met informatie om te gaan. Rolf en Anita bespreken een aantal van deze trucjes aan de hand van wetenschappelijke literatuur. En wat gebeurt er eigenlijk als dit soort trucjes niet werken?Meer over de Mozes-illusie vind je in hoofdstuk 5 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie va...more

  • #10 Word je socialer van literatuur?

    Nov 14 2021

    Lezen heeft allerlei positieve effecten op de taalontwikkeling van kinderen. Meer recent zijn onderzoekers geïnteresseerd geraakt in mogelijke andere positieve effecten van lezen. In deze aflevering gaan we in op één zo’n mogelijk effect. Rolf en Anita proberen aan de hand van recente wetenschappelijke literatuur de vraag te beantwoorden of je van het lezen van literatuur socialer wordt.   Meer over de signaaldetectietheorie vind je in hoofdstuk 15 van het boek Drang naar Samenhan...more

  • #9 Complotverhalen

    Nov 08 2021

    Hoewel het aantal complotverhalen – niet complottheorieën – de afgelopen jaren lijkt te zijn toegenomen is niets minder waar. Complotverhalen waren er altijd al en zullen er waarschijnlijk ook altijd zijn. Maar wanneer verandert een gewoon verhaal in een complotverhaal? Waarom zijn er altijd mensen die in een complotverhaal geloven? En wie zijn die mensen dan? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Daarnaast bespreken ze twee minder gebr...more

  • #8 Mama appelsap en dobbelstenen zonder geheugen

    Nov 01 2021

    We zien allemaal wel eens patronen waar ze niet zijn, zoals vreemde woorden in een songtekst (beter bekend als mama appelsap) of gezichten in boomstammen. Dit fenomeen wordt pareidolie genoemd. Is dit een onschuldig fenomeen of moeten we ons hier zorgen over maken? En wat heeft pareidolie te maken met apofenie? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen.Meer over dit thema vind je in hoofdstuk 11 van het boek Drang naar Samenhang: De Psycholo...more

  • #7 Bullshit

    Oct 25 2021

    Bullshitten – communiceren zonder belang te hechten aan de juistheid van informatie – is de afgelopen jaren een populair onderwerp van wetenschappelijk onderzoek geworden. Maar wie zijn die bullshitters? Waarom bullshitten ze? En wie lopen de meeste kans in de bullshit van een ander te trappen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over dit thema vind je in hoofdstuk 6 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het ...more

  • #6 Het belang van oude koek

    Oct 18 2021

    Het begrijpen van woorden en zinnen leidt nog niet automatisch tot het begrijpen van verhalen. Wat is ervoor nodig om samenhang in losse zinnen aan te brengen? Zijn samenhangende zinnen voldoende voor het overbrengen van een begrijpelijk verhaal? En hoe maken schrijvers (van boeken en scripts voor films) gebruik van onze drang naar samenhang? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over het begrijpen van verhalen vind je in de h...more

  • #5 Rode wijn, beurtbalkjes en basketbal

    Oct 10 2021

    Om taal te kunnen begrijpen is het belangrijk om de betekenis van woorden te kennen. Deze losse woorden moeten vervolgens geïnterpreteerd worden in de context waarin ze voorkomen, een zin. Hoe doen we dat? En welke informatie gebruiken we daarvoor? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over het begrijpen van woorden en zinnen vind je in hoofdstuk 2 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen.  ...more

  • #4 Fake news

    Oct 04 2021

    Fake news lijkt tegenwoordig overal te vinden te zijn, vooral op social media. Eigenlijk is fake news geen goede term en moeten we het hebben over onjuiste informatie. Waarom blijft onjuiste informatie hangen in ons geheugen? En hoe kunnen we daar wat aan doen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over dit thema (en onder andere het Continued Influence Effect) vind je in hoofdstuk 7 van het boek Drang naar Samenhang: De Psych...more

  • #3 Puzzels, WIDM en QAnon

    Sep 27 2021

    Wat hebben puzzels, het tv-programma 'Wie is de Mol?' en de complottheorie QAnon met elkaar gemeen? Wat hebben ze te maken met onze drang naar samenhang? En wat is een aha-ervaring? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over dit thema vind je in hoofdstuk 16 van het boek Drang naar Samenhang: De Psychologie van het Begrijpen.  Verwijzing:Dubey, R., Ho, M. K., Mehta, H., & Griffiths, T. (2021, June 22). Aha! momen...more

  • #2 De kracht van het verhaal

    Sep 20 2021

    Hoe komt het dat wij op kunnen gaan in de wereld van een verhaal? En dat we dit zelfs kunnen doen als de verhaalwereld heel ver afstaat van onze eigen wereld? Hoe verklaren we de enorme populariteit van fantasieverhalen zoals Lord of the Rings, Harry Potter, Star Trek, Star Wars en Game of Thrones? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over de kracht van het verhaal vind je in de hoofdstukken 5 en 8 van het boek Drang naar Sam...more

  • # 1 Corona: infodemie

    Sep 13 2021

    Toen corona eind 2019 in Wuhan opdook probeerde iedereen te begrijpen wat er aan de hand was. Maar hoe begrijpen we een complexe situatie die volkomen nieuw is? En hoe gaan we om met de tsunami aan informatie die vanaf dat moment – en nog altijd – dagelijks tot ons komt? Aan de hand van kennis over hoe wij bekende situaties begrijpen en recent psychologisch onderzoek bespreken Rolf en Anita antwoorden op deze vragen. Meer over de infodemie en het begrijpen van complexe gebeurtenissen vind j...more

  • Trailer Drang naar Samenhang

    Sep 07 2021

    De wereld waarin wij leven is complex en lijkt steeds ingewikkelder te worden. Om hierin succesvol te kunnen (over)leven, moeten we deze wereld begrijpen. Maar hoe doen we dat eigenlijk? Aan de hand van alledaagse voorbeelden uit de politiek, sport, cultuur en wetenschap geven hoogleraar Rolf Zwaan, auteur van het boek Drang naar samenhang en psycholoog Anita Eerland, psycholoog, antwoord op deze belangrijke vraag.  Drang naar samenhang: de podcast voor iedereen die geïnteresseerd is i...more